Родителите плаќаат, младите преживуваат
Повеќе од половина од младите во земјава не живеат од сопствени приходи, туку директно од џебот на родителите. Не е тоа веќе ни тема за приватни разговори по семејни маси – станува јавна реалност што се гледа на секој чекор. Во кафулиња, во станови под кирија, во редици пред институции. Млади луѓе со дипломи, со планови, со амбиции… и без финансиска независност.
Сликата е едноставна, ама непријатна. Дваесет и нешто години, тамам време кога треба да се гради живот, а многумина уште бараат од дома „да им пуштат нешто“. За кирија, за сметки, за гориво. Или барем за да го истераат месецот. Не затоа што не сакаат да работат, туку затоа што математиката не им оди во прилог.
Платите за почетници се ниски, често едвај покриваат основни трошоци. Ако се тргне од нула, без поддршка од дома, приказната станува речиси невозможна. Кириите растат, храната поскапува, транспортот чини. И тука доаѓа родителската „инфузија“, тивка, постојана, неопходна.
Аналитичариte велат дека ова не е само економски проблем, туку и социјален модел што полека се менува. Се пролонгира осамостојувањето. Се одложува создавање семејство. Се поместува цела една генерација. И додека на хартија младите се „возрасни“, во пракса сè уште се финансиски зависни.
Но има и друга страна. Родителите, иако често на раб на сопствените можности, продолжуваат да помагаат. Некои од навика, некои од грижа, некои затоа што немаат избор.
„Подобро јас да се стегнам, отколку детето да се мачи“, велат познавачи на семејните односи, објаснувајќи дека оваа жртва станала ново нормално.
Во разговори со млади луѓе се слуша истото. Работат, ама не е доволно. Сакаат да заминат од дома, ама не се осмелуваат. Сметаат, пресметуваат, па пак се враќаат на почеток. И на крај остануваат таму каде што барем има сигурност.
Некои се обидуваат со две работи. Други влегуваат во фриленс, трети размислуваат за странство. Но за многумина, вистинската промена изгледа далечна. И додека не дојде, зависноста од родителите останува единствена стабилна точка.
Експерти предупредуваат дека долгорочно ова носи ризици. Не само за економијата, туку и за психолошката состојба на младите. Кога човек не може да застане на свои нозе, се губи дел од самодовербата. Се појавува чувство на стагнација. Како да си заглавен во место додека времето оди.
Од друга страна, системот не дава доволно сигнали дека нешто ќе се смени брзо. Пазарот на труд е ограничен, можностите за напредок се тесни, а критериумите често не се јасни. Па така, младите остануваат меѓу желбата за независност и реалноста што ги враќа назад.
И тука приказната станува лична. Не е само статистика. Секој втор млад човек има своја верзија на истата приказна. Со различни детали, ама со ист крај: зависност од родителите.
Некои ќе кажат дека ова е фаза што ќе помине. Други дека станува нов начин на живеење. А можеби вистината е некаде помеѓу. Само што времето поминува, а генерацијата што требаше да застане на свои нозе… сè уште стои на туѓи.
