Дали укинувањето на државните празници ја зголемува продуктивноста? Владите на неколку ЕУ земји веќе ја предложиле мерката

Владите на неколку земји членки на Европската унија размислуваат за укинување на дел од државните празници со цел да се олесни буџетот и да се поттикне економскиот раст. Мерката предизвикува поделени реакции – додека дел од политичарите ја нагласуваат можната финансиска корист, експертите предупредуваат дека ефектите врз продуктивноста би биле минимални, а на долг рок дури и штетни за работниците.

Франција со план за укинување на два празника

Во јули францускиот премиер Франсоа Бајру предложи од листата од 11 државни празници да се тргнат Велигденскиот понеделник и Денот на победата во Европа (8 мај). Според него, нацијата мора повеќе да работи и произведува, а празниците се „проста математика“.
Сепак, предлогот предизвика силни критики – десничарската партија Национално обединување го оцени како напад врз историјата и работниците, додека Зелените жалеа што ќе се укине денот што ја одбележува победата над нацизмот.

Словачка и Данска – за фискални причини

Словачка годинава укина еден празник во обид да ја подобри фискалната позиција. Слично постапи и Данска во 2023 година, кога го укина Велигденскиот понеделник со образложение дека е потребен дополнителен фискален простор за растечките буџети во одбраната.

Економистите: ефектите врз продуктивноста се занемарливи

Студиите покажуваат дека намалувањето на бројот на празници носи само мали добивки за БДП-то. Многу поголемо влијание врз економската продуктивност имаат квалитетот на трудот, вложувањата во капиталот, вештините на работната сила и технолошкиот напредок.
Истражувањето од 2021 година на Лука Роса и Родриго Андрес Вагнер укажува дека празниците можат да ја зголемат потрошувачката во одредени сектори, но значајни ефекти врз економијата се забележуваат само ако празниците паднат за време на викенд без замена.

Важноста на слободното време

Според Адевале Меј од Вашингтонскиот институт за економска политика, слободното време директно влијае врз чувството на сигурност и задоволството на вработените, што пак е клучно за економската стабилност.
Во земјите од ОЕЦД, комбинацијата од законски празници и платени одмори се движи меѓу 30 и 36 дена годишно. Австрија (38), Данска (36) и Финска (36) имаат повеќе слободни денови, но и висок БДП по глава на жител – што го побива аргументот дека повеќе празници значи послаба економија.

Холандскиот модел – пократка недела, посилна економија

Примерот на Холандија покажува дека и со пократка работна недела економијата може да остане силна. Просечната работна недела таму трае 32,1 час – најмалку во ЕУ. Сѐ почесто се работи четири дена наместо пет, но земјата сепак останува една од најбогатите во Унијата. Тајната лежи во високата продуктивност по час и високата стапка на вработеност – во 2024 година работеле 82% од сите лица способни за работа, што е повеќе отколку во Британија, САД или Франција.

Заклучок

Економистите предупредуваат дека укинувањето на празници носи минимални, понекогаш и занемарливи придобивки за БДП-то. Намалувањето на слободните денови може да доведе до прегорување на работниците и намалено задоволство, што на долг рок може да има негативен ефект врз продуктивноста.

Извор: EUpravo zato.rs