Овошјето и зеленчукот во Европа значително ќе поскапат поради кризата на Блискиот Исток

Тензиите на Блискиот Исток и неизвесноста околу Хормускиот Проток би можеле да предизвикаат нов бран поскапувања на храната во Европа, предупредуваат економистите и аналитичарите на пазарот. Според нив, нарушувањата во снабдувањето со ѓубрива и порастот на цените на енергијата би можеле сериозно да влијаат врз земјоделското производство и да доведат до значително повисоки цени на овошјето и на зеленчукот во наредниот период.

Процените покажуваат дека доколку кризата дополнително се продлабочи, цените на свежите производи во Европа би можеле да пораснат и до 30 %. Иако вниманието е најчесто насочено кон нафтата и енергетските пазари, експертите предупредуваат дека постои сериозен ризик и за глобалниот пазар на ѓубрива, бидејќи Хормускиот Проток претставува една од клучните транспортни маршрути за нивниот извоз.

Глобалната трговија со ѓубрива веќе се соочува со нестабилност и со зголемени трошоци, а аналитичарите предупредуваат дека во најлошо сценарио, цените на ѓубривата би можеле дури и да се удвојат. Тоа би значело значително повисоки производствени трошоци за земјоделците, кои би биле принудени да ја намалат употребата на ѓубрива и други влезни материјали. Последицата би била помало производство и пониски приноси во следните сезони.

Особено чувствителен е секторот на свежа храна, каде што намаленото производство лесно може да доведе до недостиг на понуда и до пораст на цените низ целиот синџир – од производителите и дистрибутерите, до маркетите и крајните потрошувачи.

Дополнителен притисок врз секторот создава и порастот на цените на енергијата. Производството на ѓубрива е енергетски интензивен процес кој во голема мера зависи од природниот гас и нафтата. Поскапувањето на енергентите не влијае само врз производството, туку и врз транспортот, складирањето, ладењето и дистрибуцијата на храната, што дополнително ги зголемува трошоците во целиот агросинџир.

Голем број малопродажни синџири во Европа веќе внимателно ги следат движењата на цените и предупредуваат дека долготрајната нестабилност може повторно да ја забрза инфлацијата на храната. Според експертите, ситуацијата е особено загрижувачка бидејќи не станува збор само за краткорочен шок, туку за потенцијален структурен проблем кој може да има влијание и во следните производствени сезони.

Доколку тензиите во регионот продолжат и снабдувањето со ѓубрива и енергенти остане нестабилно, Европа би можела повторно да се соочи со значително повисоки цени на основните прехранбени производи, особено на овошјето и зеленчукот.