НАСИЛНИКОТ НЕ СМЕЕ ДА БИДЕ ПОЧИТУВАН, А ЖРТВАТА ДА ЖИВЕЕ ВО СТРАВ – КОГА МОЛЧЕЊЕТО СТАНУВА СОУЧЕСНИШТВО!
Авторска колумна за општество во кое жртвите мора да добијат заштита, а насилниците конечно да се соочат со одговорноста.
Постојат граници што ниту еден човек нема право да ги премине. Една од нив е човечкото достоинство. Ниту една расправија, љубомора, семеен проблем, алкохол, нервоза или лична фрустрација не може да биде оправдување за крената рака врз жена или дете.
Да бидеме јасни: човек што тепа жена не е силен. Човек што удира дете не е авторитет. Човек што заплашува, понижува, малтретира и психички уништува друг човек не е глава на семејство, туку извор на страв во сопствениот дом.
Но, најстрашното не е само насилството зад затворените врати. Најстрашно е она што се случува кога вратата ќе се отвори.
Кога соседите знаат, а молчат. Кога пријателите слушнале, но го оправдуваат. Кога роднините ја советуваат жртвата да трпи заради децата, заради семејството, заради срамот. Кога насилникот продолжува да се смее, да се дружи, да биде прифаќан и почитуван, додека жената што ја повредил собира сили да го преживее следниот ден.
ДО КОГА?
До кога ќе ја прашуваме жената зошто не заминала, наместо да го прашаме насилникот зошто посегнал по неа?
До кога ќе бараме оправдувања за оној што нанесува болка, а ќе ја осудуваме онаа што ја трпи?
До кога ќе ги учиме децата да молчат за насилството, наместо да ги научиме дека никој нема право да ги повредува?
Насилството не е приватна семејна работа кога нечиј живот, здравје и достоинство се загрозени. Тоа е сериозен општествен проблем и бара сериозна институционална реакција.
Насилниците мора да се соочат со законски предвидените казни, со навремена истрага, со доследно спроведување на законот и со мерки што ќе ги заштитат жртвите од повторно насилство. Не се доволни празни соопштенија, ветувања и сожалување откако ќе се случи трагедија.
Но, постои и друга одговорност – нашата.
Не мора да бидеме судии за да не оправдуваме насилство. Не мора да бидеме полицајци за да пријавиме кога знаеме дека некој е во опасност. Не мора лично да ја познаваме жртвата за да ѝ подадеме рака.
На насилникот не му должиме пријателство, јавна поддршка, прикривање или лажно почитување. Никој не треба да добива општествена привилегија само затоа што има познанства, влијание, пари или углед.
Ако некој тепа жена, а утредента со насмевка седи на кафе со луѓето што знаат што направил, тогаш треба да се запрашаме какви вредности браниме.
Ако некој малтретира дете, а околината го оправдува со зборовите „таков му е карактерот“, тогаш проблемот одамна не е само во насилникот. Проблемот е и во културата на премолчување што му дозволува да продолжи.
Да, насилникот мора да се соочи со последиците. Со законските санкции, со одговорноста и со јасната општествена осуда. Но, најважно од сè, жртвата мора да добие безбедност, поддршка, достоинство и можност повторно да живее без страв.
Не бараме одмазда. Бараме правда.
Не бараме линч. Бараме одговорност.
Не бараме омраза. Бараме општество во кое жената нема да се плаши да пријави, детето нема да се плаши да проговори, а насилникот нема да биде заштитен со туѓото молчење.
И затоа, денес имам само една порака:
ЗАТВОРЕТЕ ГИ ВРАТИТЕ ПРЕД НАСИЛСТВОТО, А ОТВОРЕТЕ ГИ СРЦАТА ЗА ЖРТВИТЕ!
Не ја прашувајте жртвата зошто молчела. Прашајте се зошто вие не сте ја слушнале.
Не го штитете насилникот затоа што ви е пријател, роднина или познаник. Пријателството не е алиби за насилство.
И запомнете: човек што ја кренал раката врз послаб од себе не заслужува восхит за својот углед, туку одговорност за своите постапки.
Поддршката и заштитата им припаѓаат на жртвите. Одговорноста им припаѓа на насилниците. А молчењето не смее да биде засолниште за ниту еден од нив.
Проф. Радица Таскова
Книжевен критичар • рецензент • автор

