ТУРЦИЈА БЕЗ ЧАД ОД ЦИГАРИ ДО 2040: Некогашниот рај за пушачи подготвува еден од најстрогите закони против пушење во Европа

Турција, една од земјите со најдлабоко всадена традиција за тутун и пушење е на пат да воведе еден од најрестриктивните закони за пушење на отворено. За милиони туристи, цигара на плажа, пушење на тераса во кафуле или цигара по вечера на маса во ресторан е дел од празничниот ритуал. Но, таа навика е на пат да се соочи со својот најголем предизвик досега во една од најпосетуваните дестинации во светот.

Турција, врвен избор за одмор за патници од Германија, Обединетото Кралство, Русија, Холандија и од целиот арапски свет, подготвува некои од најсеопфатните закони против пушење што некогаш биле предложени од голема туристичка земја. Доколку се усвои, нацрт-законот би го забранил пушењето во отворените места за јадење, на плажите и на широк спектар на јавни простори, со целосна забрана за продажба на тутун закажана за 1 јануари 2040 година.

Нацрт-законот од 41 член, подготвен во координација со турското Министерство за здравство и се очекува да биде доставен до парламентот од страна на владејачката партија, се однесува и на непосредни ограничувања и на долгорочно постепено укинување на сите тутунски производи. Пушењето би било забрането во надворешните простории на рестораните и кафулињата, што е значително отстапување од сегашната практика каде што пушењето на тераса е широко толерирано.

Забраната би се проширила и на плажи, спортски површини, детски паркови, места за богослужба и сите образовни и здравствени установи. Одредените делови за пушење во угостителските објекти би биле дозволени под строги услови, но би им било забрането да служат храна или пијалоци.

Сите купувања тутун би преминале на електронско плаќање, а трансакциите би се евидентирале како дел од национален систем за следење. Трговците на мало би биле обврзани да ги чуваат тутунските производи во затворени шкафови, подалеку од очите на клиентите, со задолжителна проверка на возраста на местото на продажба.

ТОТАЛНАТА ЗАБРАНА ЗА ЦИГАРИ ОД 2040

Во центарот на законодавството е строг рок: од 1 јануари 2040 година, производството, продажбата, увозот и дистрибуцијата на сите тутунски производи во Турција би биле забранети. Дефиницијата за тутунски производи во нацртот е широка, опфаќајќи не само традиционални цигари, туку и електронски цигари, уреди за греење тутун, наргиле и секој производ што содржи синтетички или органски никотин.

Казните за прекршоци по 2040 година се поставени на значително ниво. Поединци или бизниси вклучени во увоз, производство, транспорт или продажба на тутунски производи ќе се соочат со судски казни во висина од 1 милион до 5 милиони турски лири, што е еквивалентно на приближно 22.000 до 112.000 долари. Поединци за кои ќе се открие дека купуваат или поседуваат тутунски производи би можеле да се соочат со административни казни помеѓу 50.000 и 250.000 лири. Продажбата на малолетници би значела затворски казни од шест месеци до една година.

Предложеното законодавство претставува остра ескалација во децениските напори на Турција за намалување на употребата на тутун. Повеќе од една четвртина од возрасните Турци моментално пушат, стапка повисока од повеќето земји-членки на ЕУ. Турција историски е една од главните земји за производство на тутун во светот, со култура длабоко вкоренета во нејзиниот земјоделски и културен идентитет.

Земјата ја започна својата иницијатива за воздушен простор без чад во 2009 година, воведувајќи сеопфатни забрани за пушење во затворен простор и строги ограничувања за рекламирање што добија меѓународно признание. СЗО ја наведе Турција како прва земја што постигна високо ниво на успех во сите шест свои стратегии за контрола на тутунот MPOWER.

Новиот нацрт-закон се темели на таа основа, но оди многу подалеку, доведувајќи ја турската политика во согласност со целите на ЕУ за јавно здравје во време кога Анкара бара поблиски врски со Брисел.

ШТО ЌЕ ЗНАЧИ ЗАБРАНАТА ЗА ТУРИСТИТЕ?

Турција прима десетици милиони меѓународни посетители секоја година, а Германија, Обединетото Кралство, Русија и Холандија се меѓу нејзините најголеми изворни пазари. Плажните одморалишта по должината на егејскиот и медитеранскиот брег, вклучувајќи ги и дестинациите како Анталија, Бодрум и Мармарис, во голема мера црпат од овие пазари и долго време се познати по опуштениот став кон пушењето на отворено.

Доколку законот се усвои во сегашната форма, посетителите кои пушат можат да очекуваат значително поинакво искуство во турските угостителски објекти. Надворешните тераси, баровите на плажа и површините покрај базените во хотелите и рестораните би спаѓале во опсегот на ограничувањата, доведувајќи ја Турција во согласност со насоката на патување низ поголемиот дел од северна и западна Европа.

Нацрт-законот сè уште не е ставен на гласање во парламентот, а неговата конечна форма може да се промени за време на законодавниот процес. Сепак, насоката е јасна: Турција решително се движи кон тоа да стане дестинација без чад, со последици што ќе ги почувствуваат милиони туристи долго пред да дојде крајниот рок во 2040 година.