На градилиштата во Србија страдаат необучени работници и исцрпени мајстори

Секојдневните вести за загинати и тешко повредени работници на градилишта, во фабрики и индустриски погони, ја откриваат суровата реалност — работничкиот живот во Србија станува сè поевтина роба. Според статистиката, во просек десет работници дневно доживуваат тешка повреда на работното место. Во последните десет години, повеќе од 600 работници загинале, од кои половина во градежништвото, додека над 6.000 биле тешко повредени.

И покрај овие алармантни бројки, ретко се презема одговорност — речиси никој не е осуден или пратен во затвор, предупредуваат синдикатите. Синдикатот „Слога“ неодамна поднесе иницијатива за измена на Кривичниот законик, со цел да се предвидат построги казни и затворски санкции за работодавачите и агенциите кои не обезбедуваат безбедни услови за работа.

Саша Торлаковиќ, претседател на Синдикатот на работниците во градежништвото и индустријата за градежни материјали, вели дека не знае за ниту еден случај каде што некој е осуден поради смрт на работник, иако според законот, за такво кривично дело е предвидена казна затвор од осум до дванаесет години.

– Не треба нова иницијатива, туку примена на постојниот закон – вели тој решително.

Кој денес загинува на работното место?

Најчести жртви се необучени работници, често луѓе кои се прв ден на работа. Животот го губат и искусни мајстори кои работат по 12 или повеќе часа дневно, како и пензионери кои, поради исцрпеност, тешко се движат по градилишта. Според правилата, градежните работници смеат да работат 40 часа неделно, плус два часа прекувремено.

Денес, дури 80% од работниците во српското градежништво се странци — најмногу Турци, Албанци и работници од азиски земји. Албанците се покажале како добри армирачи, а Турците како вешти занаетчии. Домашните физички работници заработуваат меѓу 40 и 45 евра дневно, додека мајсторите со занает добиваат меѓу 70 и 90 евра. Често, дел од платата се исплаќа „на рака“, што го отвора прашањето на работа на црно и неисполнети придонеси.

Работникот има право да каже: „Не сакам, опасно е“

Секој работник има право да одбие работа на небезбедно место. Но, од страв дека ќе ја изгубат дневницата, многумина молчат — особено оние што работат на црно. Според Торлаковиќ, некои работодавачи дури и даваат по 100 евра за да ги мотивираат работниците да пријавуваат небезбедни услови за работа.

Најчестите причини за несреќи се падови од висина, работа во длабоки темели, поминување под товар, но и струјни удари. Во првиот квартал од годинава, околу 270 работници се здобиле со тешки телесни повреди — ако трендот продолжи, до крајот на годината ќе има над 900 нови инвалидизирани работници.

Каде се грижата и одговорноста?

Странските и генерално посериозни компании повеќе вложуваат во заштита при работа. Кај нив, работникот не е само трошок, туку основа на профитот. Но, кога има повеќе подизведувачи и нивни подизведувачи, последиците можат да бидат катастрофални.

Поголем дел од несреќите се случуваат во мали фирми, каде што синдикално организирање е реткост. Таму каде што синдикатот е активен — главно во големите компании — се организираат едукации и дијалог со работодавачите за безбедноста и здравјето при работа, што се покажува како позитивен чекор.

Во Србија денес има околу 110.000 градежни работници, а бројките и сведоштвата од терен укажуваат дека е крајно време за системско решавање на безбедноста и заштитата на нивниот живот.

Извор: Politika.rs