Од 1 јануари согорувањето на работно место станува дијагноза – Ќе може да се добие боледување од доктор за истото

Стресот на работното место, СЗО го вметнал во 11-то издание на прирачиникот за Меѓународна класификација на болести и тоа како професионален феномен. Договорот е државите членки на СЗО во здравствените установи да започнат да ја применуваат оваа одлука од 1 јануари 2022 година, а тоа значи нови и поголеми права за работниците кај докторите. 

Македонија е членка на Светската здравствена организација од 1996 година, кога СЗО ја отворил својата канцеларија во Скопје. Со тоа што Македонија е членка на СЗО, новата одлука за синдромот на согорување ќе се применува и кај нас. 

Грешки, доцнење на работа, повлекување во себе…

„Burnout“ често го преведуваме како прегорување, согорување или изгорување на работното место. Се јавува како одговор на претеран пролонгиран стрес кој поединецот го трпи на работа и тоа е фаза која ја карактеризира психичка, физичка или сеопшта исцрпеност. 

Во интервју за порталот Работник психологот Мирјана Јовановска Стојановска, зборувајќи за синдромот на согорување посочи дека претставува високо ниво на оптоварување кое го чувствува лицето поради комулација на психо – менатален и психо – социјален стрес. 

Истакна дека согорувањето на работното место може да биде и резултат на сложената интракција помеѓу социјалните фактори (околности) и индивидуалните фактори. 

Д-р Мирјана рече дека како социјални фактори се наведуваат: временските рокови, прекувремената работа и работата во смени, мобингот и економскиот притисок, но влијание има и семејството и активностите во слободно време. Додека под лични карактеристики може да се наведат личните компетенции, комуникациските вештини, способноста да се работи тимски, индивидуалната толеранција на фрустрации, флексибилноста и копинг механизмите кои ги поседува личноста.

Исто така, вели, важна е примарната структура на личноста (на пример, идеализмот, перфекционизмот, плашливоста, несигурноста и емоционалната нестабилност).    

„Негативни фактори кои влијаат на индивидуалната толеранција на стрес се несоодветните или недоволно добрите стратегии за справување со стресот и разочараноста од очекувањата, вели докторката, потенцирајќи дека на согорувањето можат да влијаат и негативните искуства и начинот на живот, како несоодветна поддршка поради недостаток на социјални односи и партнерската релација“, рече д-р Јовановска Стојановска.

Кога „негативниот стрес“  станува хроничен и личноста не се справува соодветно со него, тоа доведува до негативни ефекти врз здравјето.

Покрај тоа, подвлекува таа, во зависност од времетраењето и сериозноста на исцрпеноста, често има и понатамошни негативни социјални последици: повлекување на работното место (т.н. внатрешна оставка) или ефекти врз приватниот живот (партнер/сексуални проблеми, социјална изолација). Од перспектива на општеството, вели д-р Мирјана, постои зголемен ризик од повторување или долги период на отсуство од работа и рана инвалидност.   

Според неа, фактори коишто во голема мера влијаат на појавата на синдромот на согорување се и биолошките и биохемиските фактори, притоа нагласи дека тоа се хормонални и ендокринолошки промени, особено трајно зголемување на нивото на кортизол и нарушување во системот за контрола на хипоталамусот – хипофизата – надбубрежната жлезда.

Истакна дека симптомите кои лицата може да ги препознаат обично се повеќедимензионални со неколку психијатриски, психосоматски, соматски и социјални нарушувања. Главни психолошки симптоми се хроничен замор и континуирана исцрпеност опишана како „ментална дисфункција“.

Наведе дека ова вклучува нарушувања на концентрацијата и меморијата (недостаток на прецизност и организираност), недостаток на енергија и промени во личноста (недостаток на интерес, цинизам, агресивност), додавајќи дека тешки нарушувања се и појавата на анксиозност и депресивност кои можат да кулминираат со самоубиство. Исто така, може е и развој на зависности (од алкохол и лекови). Се појавува и чувство на постојана исцрпеност. Вели дека чести соматски симптоми се главоболките, гастро – интестинални нарушувања (нервозен стомак, дијареја) или кардиоваскуларни нарушувања како што се тахикардија, аритмија и хипертонија.

Со споментите симптоми, денеска можете да се јавите кај доктор и тој да ве лечи како да сте заболени од секоја друга болест. Меѓутоа, од 1 јануари приказната добила пресврт бидејќи СЗО сега и официјално препорачала симптомите на согорување на работа дека никако не смеат да се занемарат и дека станува збор за дијагноза која треба да се лечи. 

Како се лекува?

Првиот чекор во лекувањето е психолог или невропсихијатар. Луѓето на почетокот не се свесни што им се случува, па многу е важно да најблиските членови на семејството го насочат вниманието на состојбата во која се наоѓаат. 

Ако лекарот утврди дека лицето се соочува со согорување на работното место или дека станало анксиозно и депресивно, се вклучуваат и лекови. 

Од друга страна многу ефикасен во лекувањето на напнатоста и стресот е аутогениот тренинг. Тоа е тренинг кој се одржува во полумрачна соба и во потполна тишина и мир. Вежбата лицето може да ја одржува додека лежи или додека седи. 

Тренингот е поделен во шест вежби кои ги опфаќаат мускулите, срцето, дишењето, крвните садови, главата и внатрешните органи. 

Фото: Freepik