Половина јапонски компании имаат „мадогива-зоку“ – работник кој „не работи ништо“

Во јапонската деловна култура постои израз мадогива-зоку, што буквално значи „племе покрај прозорец“. Овој термин потекнува од периодот кога системот на доживотно вработување бил правило, а отказите речиси незамисливи.

Компаниите кои не сакале да ги отпуштаат работниците, особено оние во поодмината возраст, често ги задржувале формално вработени, но без значајни задачи. Тие не биле во центарот на активностите, туку на маргините во канцеларијата – често буквално покрај прозорецот. Таа позиција симболизирала статус на лице кое сè уште е дел од фирмата, но нема реална улога во нејзиниот развој.

Феноменот мадогива-зоку произлегол од обидите да се одржи хармонијата и да се избегне стигмата на отказ, бидејќи директното отпуштање би било сериозно кршење на непишаниот социјален договор помеѓу компанијата и работникот. За многумина кои со децении вложувале во фирмата, тоа било и потврда на лојалноста – гаранција дека нема да бидат одбиени дури и кога нивната продуктивност ќе опадне. Од друга страна, за младите генерации овој систем понекогаш бил демотивирачки, бидејќи значел дека на одговорни позиции често остануваат луѓе без реално влијание, додека енергијата и иницијативата на младите се потиснуваат.

Во практика, животот „покрај прозорец“ најчесто значел денови исполнети со тривијални задачи, формално присуство и отсутство на професионални предизвици. Работниците во таква ситуација немале можност за напредување, ниту нивните придонеси биле вреднувани. Некои чекале пензија во тишина, додека други се обидувале да најдат нова смисла надвор од канцеларијата. Сепак, во очите на колегите, тие биле потсетник на границите на традиционалниот модел на сигурност на вработувањето.

Промените во јапонската економија во последните децении донеле и промени во овој феномен. По пукањето на економскиот балон во деведесеттите и долгиот период на стагнација, компаниите морале да ги намалуваат трошоците и станувале подготвени да се разделат со вишокот работници директно. „Племето покрај прозорец“ не исчезнало, но веќе не е доминантен образец. Наместо тоа, сè почесто се прибегнува кон отворени реструктуирања, програми за доброволно заминување или стратегии кои ги поттикнуваат работниците сами да ја напуштат фирмата.

Сепак, мадогива-зоку останува важен симбол во јапонскиот бизнис свет, бидејќи ја осветлува специфичната врска кон работата, лојалноста и социјалниот статус. Тој покажува како компаниите се обидувале да го помирaт спротивното: од една страна одржување на корпоративната хармонија, а од друга потребата да се елиминираат оние кои повеќе не придонесуваат. Во време кога глобалната економија се движи кон флексибилност и брзи промени, феноменот „племе покрај прозорец“ служи како огледало кое потсетува колку културните обрасци и општествените норми се длабоко вградени во организацијата на работата.

Извор: BIZLife.rs