Дигиталниот пазар на труд во Југоисточна Европа расте: Србија е втора во регионот по бројот на фриленсери
Дигиталниот пазар на труд во Југоисточна Европа повторно бележи раст, но во услови на сè посилна конкуренција, нерамномерен пристап до работни ангажмани и брзи промени предизвикани од развојот на вештачката интелигенција.
Според најновите резултати од истражувањето „Gigmetar“, во мај 2026 година во регионот биле регистрирани 91.657 дигитални работници, што претставува раст од 3,1 отсто во споредба со мерењето од октомври 2025 година.
Романија е лидер, Србија веднаш зад неа
Раст е забележан во сите анализирани земји, но со различна динамика. Романија останува најголемиот регионален пазар со удел од 25,7 проценти од вкупната гиг-работна сила, додека Србија е на второто место со 22,4 проценти. Заедно, овие две земји сочинуваат речиси половина од сите дигитални работници во регионот.
Сепак, бројот на регистрирани профили не значи и поголема активност. Во периодот на мерењето активни биле само 28,4 проценти од работниците, што покажува дека растот на понудата не е проследен со еднаков раст на побарувачката.
Upwork ја зацврстува доминацијата
Платформата Upwork дополнително ја зголемила својата доминација и сега опфаќа 57,3 проценти од регионалниот пазар. Во исто време, платформата Freelancer бележи значителен пад, додека Guru останува речиси непроменета.
Најголем раст е забележан кај административните работи и внесувањето податоци, потоа во продажбата и маркетингот, како и во професионалните услуги. Токму овие сектори се меѓу најизложените на автоматизација, стандардизација и глобална конкуренција.
Резултатите беа презентирани на онлајн-дискусијата „Фриленсери и вештачка интелигенција: Кој ќе ја извлече најкратката сламка?“, организирана од Re – Центар за општество и технологија, со поддршка од Центарот „Олоф Палме“.
Македонија со умерен раст
Најсилен раст на бројот на фриленсери е забележан во Бугарија и Романија, додека Хрватска, Црна Гора и Унгарија оствариле двоцифрен пораст.
Србија, Албанија, Босна и Херцеговина и Македонија бележат поумерен раст, но и натаму се важен дел од регионалниот дигитален пазар на труд.
Србија меѓу најактивните пазари
Србија останува едно од најзначајните пазари за дигитална работа во регионот, со една од највисоките стапки на активност – 37,1 процент. Земјата има силна специјализација во развој на софтвер, креативни и мултимедијални услуги.
Сепак, просечната побарувана часовна тарифа пораснала за само 0,2 проценти, што укажува на сè поголем притисок врз цената на трудот.
Според Владaн Ивановиќ од Економскиот факултет при Универзитетот во Крагуевац, и покрај високото ниво на знаење и искуство, ни најквалификуваните фриленсери не се заштитени од растечката конкуренција и намалувањето на цените.
Родов јаз во заработката
Истражувањето покажува дека жените сочинуваат 39,9 проценти од регионалната гиг-работна сила, но во просек бараат само 83,3 проценти од часовната тарифа што ја бараат мажите.
Тие најчесто работат во професионални услуги, административни задачи, внесување податоци, пишување и преведување, додека мажите доминираат во развојот на софтвер, креативните и мултимедијалните услуги, како и во продажбата и маркетингот.
Експертите предупредуваат дека разликата не произлегува само од индивидуалните избори, туку и од структурата на самиот пазар, каде што жените почесто се концентрирани во послабо платени сегменти.
Вештачката интелигенција ги менува правилата
Покрај резултатите од Gigmetar, беше презентирано и истражување за српските фриленсери на платформата Upwork во ерата на вештачката интелигенција.
Анкетата покажува дека 88,7 проценти од испитаниците сметаат дека условите за работа на Upwork се влошиле во последните две години. Истовремено, 91,9 проценти веќе користат алатки базирани на вештачка интелигенција, а 53,2 проценти велат дека тие ја намалиле побарувачката за нивните услуги.
Истражувачите нагласуваат дека вештачката интелигенција не влијае еднакво врз сите професии. Додека за дел од фриленсерите претставува можност за поголема продуктивност и нови услуги, за оние што извршуваат рутински и лесно автоматизирани задачи носи намалена побарувачка, пократки рокови и дополнителен притисок врз цените.
Заклучокот на експертите е дека клучното прашање не е дали вештачката интелигенција ќе ги замени фриленсерите, туку кои работници ќе успеат навреме да се приспособат, да ја задржат својата конкурентност и да преминат кон посложени и подобро платени услуги.
Извор: BIZLife
