Крај на работното време од 9 до 17 часот? Основачот на „Линкдин“ открива како ќе работиме и заработуваме во 2034 година

Традиционалниот модел на работа, со фиксно работно време, еден работодавач и сигурна месечна плата, би можел значително да се промени до 2034 година. Наместо секојдневно да одат во канцеларија и да работат осум часа, сè повеќе луѓе би можеле истовремено да работат за неколку компании, да имаат повеќе извори на приходи и сами да го организираат своето време.

Ова е прогнозата на Рид Хофман, коосновачот на професионалната социјална мрежа „Линкдин“ (LinkedIn), кој смета дека развојот на вештачката интелигенција драматично ќе го промени начинот на кој луѓето работат и заработуваат.

Хофман уште во 2017 година предвидел дека традиционалното работно време од 9 до 17 часот би можело да стане минато до 2034 година. Неговата прогноза повторно привлече внимание по разговор објавен кон крајот на 2025 година, во кој објаснил дека вештачката интелигенција дополнително ги забрзува промените на пазарот на трудот.

Сепак, тоа не значи дека луѓето ќе престанат да работат, туку дека класичниот модел на кариера, во кој вработениот со децении напредува во една компанија, би можел да биде заменет со пофлексибилен начин на работа.

Наместо една плата, повеќе извори на приходи

Според Хофман, во иднина сè повеќе луѓе ќе мора да размислуваат како претприемачи, дури и ако никогаш не основаат сопствена компанија.

Наместо да зависат од еден работодавач, тие ќе ги нудат своите знаења и вештини на различни компании и клиенти.

На пример, еден програмер би можел истовремено да работи на проект за американска компанија, да обезбедува консултантски услуги за европски клиент и да развива сопствен дигитален производ.

Во такви услови, границата меѓу класично вработените, хонорарците и претприемачите постепено би се намалувала.

Меѓутоа, Хофман предупредува дека ваквиот модел не мора да значи и пократко работно време. Напротив, некој би можел една недела да работи многу повеќе од вообичаеното, а следната да има значително помалку обврски.

Со други зборови, би исчезнала строгата поделба на почеток и крај на работниот ден, но тоа не би гарантирало повеќе слободно време.

Вештачката интелигенција ќе ја преземе работата на цели тимови

Еден од клучните фактори за ваквата трансформација е развојот на вештачката интелигенција.

Современите АИ-алатки веќе им овозможуваат на поединци да извршуваат задачи за кои порано биле потребни повеќе вработени.

Со помош на вештачката интелигенција, еден човек може да подготви анализа на пазарот, да обработи големи количини податоци, да изработи презентација, да напише програмски код или да подготви маркетиншка кампања за многу пократко време.

Тоа им овозможува на работниците да преземат повеќе проекти, но и на компаниите да ја намалат потребата од одредени работни позиции.

Промените веќе се забележуваат во административните професии, корисничката поддршка, маркетингот, обработката на податоци и дел од креативните индустрии.

Сепак, не се очекува целосно исчезнување на човечкиот труд, туку промена на работните задачи и професиите.

До 2030 година ќе исчезнат 92 милиони работни места, но ќе се создадат 170 милиони нови

Според извештајот „Future of Jobs 2025“ на Светскиот економски форум, структурните промени на глобалниот пазар на трудот до 2030 година би можеле да доведат до отворање 170 милиони нови работни места, но истовремено и до исчезнување на 92 милиони постојни.

Тоа би значело нето-зголемување од 78 милиони работни места.

Сепак, извештајот предупредува дека околу 40 проценти од вештините што денес ги користат вработените би можеле да се променат или да застарат до 2030 година.

Дополнително, се проценува дека 59 од секои 100 работници ќе имаат потреба од дополнителна обука или преквалификација.

Овие податоци покажуваат дека најголемиот предизвик нема да биде само зачувувањето на работните места, туку и постојаното приспособување на новите технологии.

Поголема слобода, но и помала финансиска сигурност

Иако идејата за флексибилно работно време, работа од дома и повеќе извори на приходи звучи привлечно, ваквиот модел носи и сериозни ризици.

Работникот кој нема постојан работодавач може да остане без сигурна месечна плата, платен годишен одмор, боледување или пензиско и здравствено осигурување обезбедено преку класичен работен однос.

Доколку еден клиент ја прекине соработката, приходите можат нагло да се намалат. Ако неколку проекти истовремено пропаднат, финансиските последици целосно паѓаат на товар на работникот.

Меѓународната организација на трудот веќе предупредува на ваквите предизвици во дигиталната и платформската економија, каде што променливите приходи и недоволната социјална заштита претставуваат значајни проблеми.

Затоа, иднината на работата нема да зависи само од технолошкиот напредок, туку и од законските решенија со кои државите ќе ги заштитат луѓето што работат надвор од традиционалниот работен однос.

Што би значеле овие промени за Македонија?

Ваквиот развој на пазарот на трудот би можел да отвори нови можности и за македонските работници, особено за оние чии професии дозволуваат работа на далечина.

Програмерите, графичките дизајнери, преведувачите, финансиските аналитичари, консултантите и експертите за дигитален маркетинг би можеле полесно да работат за повеќе странски компании истовремено.

Тоа би значело и поголема конкуренција за домашните работодавачи, кои за задржување на квалификуваните кадри ќе мора да се натпреваруваат не само со компаниите во Македонија, туку и со странските фирми.

Сепак, ваквиот модел нема да биде применлив во сите дејности.

Производството, здравството, образованието, транспортот, трговијата и голем дел од услужните дејности и понатаму ќе бараат физичко присуство на работниците.

Дали навистина ќе работиме помалку?

Најголемата дилема е дали напредокот на технологијата ќе им донесе повеќе слободно време на вработените или само ќе ги зголеми очекувањата од нив.

Ако вештачката интелигенција овозможи одредена работа да се заврши за два часа наместо за осум, тоа не значи дека работникот автоматски ќе добие шест часа слободно време.

Можно е работодавачите едноставно да очекуваат да заврши повеќе задачи во истиот период.

Така, во иднина би можеле да се појават две различни категории работници: оние што благодарение на технологијата ќе работат помалку и ќе заработуваат повеќе, и оние што ќе мора постојано да бидат достапни за своите клиенти.

Прогнозата на Хофман за 2034 година затоа не е само најава за крај на традиционалното работно време. Таа го отвора прашањето дали иднината ќе им донесе поголема слобода на работниците или ќе ја намали сигурноста што денес ја обезбедува постојаното вработување.

Едно е јасно: знаењето, дипломата и работното искуство ќе останат важни, но сè поголема предност ќе имаат луѓето што постојано учат нови вештини и умеат да се приспособат на технолошките промени.

Извор: Телеграф.рс