Луѓе овде плаќаат за да работат, и тоа како доставувачи: Драматичен скок на невработеноста во најсреќната земја во ЕУ

Што се случува со невработеноста во Финска?

Во Финска околу 20 илјади луѓе моментално чекаат можност да работат како доставувачи на храна, во моментот кога стапката на невработеност достигна 10,6 отсто, што е највисока во Европската Унија.

Финските медиуми наведуваат дека одредени регистрирани курири ги изнајмуваат своите договори на други за 450 до 900 евра месечно, или за третина од дневната заработка, за да им овозможат да работат. Платформата „Волт“ потврди за порталот „Yle.fi“ дека е запознаена со практиката на изнајмување доставувачки „лиценци“ и најави мерки против таквите злоупотреби.

Сепак, метежот во доставата на храна е само дел од многу поширок проблем на финскиот пазар на труд. Иако без работа се околу 300.000 луѓе, истовремено недостасуваат експерти во информатичките технологии, лекари, медицински персонал, како и експерти за зелена транзиција и други специјализирани области. Тие работни места не можат да ги пополнат лицата кои моментално бараат работа.

Според податоците на синдикатот „Акава“, во декември повеќе од 50.000 високообразовани граѓани биле невработени, што е највисока бројка во овој век. Меѓу нив има и дипломирани економисти и социолози.

Примери на луѓе без работа

Порталот „Yle.fi“ го наведува примерот на Мика Алхопур од Турку, кој останал без работа во градската администрација по истекот на договорот на определено време. Оттогаш испратил десетици пријави и имал само две интервјуа за работа.

„Знаев дека постои ризик во преземањето работно место на определено време, но не жалам бидејќи научив многу“, рече Алхопур.

Слична ситуација имала и Ема Викстром, која по дипломирањето социологија со месеци неуспешно барала вработување, соочена со стотици кандидати за едно работно место.

„Кога ќе слушнете дека сте еден од 500 пријавени, сфаќате колку се неверојатно мали шансите“, рече Викстром.

Зошто е вака?

Експертите истакнуваат дека бавниот економски раст е една од клучните причини за растот на невработеноста, но и длабоката трансформација на пазарот на труд под влијание на дигитализацијата, автоматизацијата и вештачката интелигенција. Податоците покажуваат дека бројот на невработени со факултетска диплома расте побрзо отколку кај оние со пониско ниво на образование.

Анализата укажува и на структурни проблеми. Повеќе од половина од невработените, дури 57 отсто, тешко би нашле работа и во случај на посилно економско закрепнување, бидејќи нивните вештини не се усогласени со потребите на новите занимања или им недостасува работно искуство. Меѓу помладите од 30 години, дури 27.000 никогаш не работеле, што чини речиси една десетина од вкупниот број невработени.

Дополнителен удар на финската економија зададе слабеењето на трговските односи со Русија по почетокот на војната во Украина. Уделот на извозот во Русија падна од скоро десет отсто во 2013 година на само 0,4 отсто во 2024 година.

На пазарот на труд сè почесто се враќаат и пензионерите, чии примања не ги покриваат трошоците за живот, додека истовремено се зголемува и бројот на работноспособни мигранти. Нивниот удел во работната сила порасна од шест на 11 отсто во последните неколку години. Според наводите на порталот „Yle.fi“, работите во доставата на храна главно ги извршуваат мигранти, додека домашното население ретко прифаќа такви ангажмани, кои самите работници ги опишуваат како исклучително тешки и слабо платени.

Извор: EUpravo zato/Jutarnji list