Сакате дополнителна заработка? Еве како законски можете да работите и втора работа во Македонија

Вработените што сакаат да ги зголемат месечните приходи треба да знаат кои законски можности ги имаат, кога е потребна согласност од работодавачот и кои обврски произлегуваат од дополнителниот ангажман.

Растот на трошоците за живот поттикнува многу работници да бараат начини за дополнителна заработка покрај редовната плата. Некои се одлучуваат за втора работа кај друг работодавач, додека други бараат можности за повремени ангажмани што можат да ги извршуваат во слободното време.

Во Македонија постојат законски можности за дополнителна работа, но важно е да се направи разлика меѓу дополнително вработување и повремено или сезонско работно ангажирање. За секоја од овие форми важат посебни правила и ограничувања.

Колку часа неделно може да се работи кај друг работодавач?

Законот за работните односи предвидува можност работникот што веќе работи со полно работно време, по исклучок, да склучи договор за вработување со неполно работно време кај друг работодавач.

Според член 121 од Законот, дополнителната работа може да биде договорена најмногу до 10 часа неделно, со претходна согласност од работодавачот кај кого лицето е вработено со полно работно време.

Ова значи дека дополнителната работа не може едноставно да се договори без да се земат предвид законските услови и согласноста на работодавачите. Потребно е да се уредат и начинот на остварување на правата и обврските од дополнителниот работен однос.

Дали може да се работи втора работа без да се напушти првата?

Да, но само доколку се исполнети законските услови за конкретниот вид ангажман.

За работникот што сака да биде дополнително вработен кај друг работодавач, член 121 предвидува посебен режим со ограничување на работното време и претходна согласност.

Покрај ова, од 1 јануари 2026 година започна да се применува и Законот за работно ангажирање на лица. Тој овозможува формализирање на одредени повремени и сезонски работи во дејностите опфатени со законот.

Меѓу нив се земјоделството, шумарството и рибарството, угостителството и дејностите на домаќинствата како работодавачи. Законот предвидува можност за ангажирање и на лица кои веќе се вработени, под условите утврдени со прописите.

Сепак, овој закон не претставува општа дозвола за вршење каква било втора работа. Можноста за ангажман зависи од видот на работата, дејноста и законските ограничувања.

Што треба да знаат работниците за договорите и исплатата?

Пред да прифати дополнителен ангажман, работникот треба да провери врз која правна основа ќе ја извршува работата и како ќе биде уредена исплатата.

Кај дополнителното вработување, правата и обврските се уредуваат со договор за вработување. Кај работното ангажирање за повремени и сезонски работи, работодавачот е должен да го пријави ангажманот преку системот е-Работа пред почетокот на работата.

За ангажираните лица се предвидени правила за исплата на надоместокот, данокот на личен доход и соодветните придонеси за социјално осигурување.

Затоа, пред да започне со работа, лицето треба да добие информации за видот на работата, времетраењето, работното време, надоместокот и условите за безбедност и здравје при работа.

Дали дополнителната работа ги носи истите права како редовното вработување?

Не нужно. Правата зависат од правната основа врз која е договорен ангажманот.

Кога станува збор за дополнително вработување, се применуваат правилата од Законот за работните односи и договорот за вработување. Од друга страна, работното ангажирање за повремени и сезонски работи е посебно регулирано и не претставува работен однос според Законот за работните односи.

Поради тоа, работниците треба да внимаваат каков договор потпишуваат и да не претпоставуваат дека секој дополнителен ангажман автоматски им ги обезбедува истите права како редовното вработување.

На што треба да внимаваат работниците?

Пред да прифатите дополнителна работа, проверете дали таа е дозволена според применливите прописи, дали е потребна согласност од матичниот работодавач и дали договорот јасно ги утврдува работните обврски и надоместокот.

Исто така, важно е да се провери дали работниот ангажман е правилно пријавен и дали се исполнети даночните и осигурителните обврски.

Дополнителната работа може да биде начин за зголемување на приходите, стекнување нови вештини и професионален развој. Но, за да се избегнат проблеми, работниците треба однапред да се информираат за законските услови што важат за нивната конкретна ситуација.