Алармантна анализа на Голдман Сакс: Глобалните залихи на нафта се на пат да достигнат осумгодишен минимум

Инвестициската банка Голдман Сакс објави загрижувачка анализа според која глобалните залихи на нафта се опасно блиску до осумгодишно дно. Ескалацијата на конфликтите на Блискиот Исток и блокадата на Ормутскиот теснец, пишува Ројтерс, се закануваат со целосен колапс на синџирите на снабдување и недостиг на гориво низ целиот свет.

Глобалните залихи на нафта се на пат да достигнат осумгодишен минимум, а стапката со која се топат станува сериозна причина за загриженост бидејќи залихите преку клучниот Ормутски теснец остануваат сериозно ограничени, предупреди „Голдман Сакс“ во својот последен извештај.

Се проценува дека моменталните светски залихи можат да покријат 101 ден од глобалната побарувачка, но банката предвидува дека оваа бројка би можела да се намали на само 98 дена до крајот на мај. Иако сè уште не станува збор за минимални оперативни нивоа, аналитичарите истакнуваат дека темпото на празнење на резервите, заедно со загубите на снабдување што влијаат на одредени региони, е алармантно. Пазарите веќе реагираа со паника, а цените на нафтата скокнаа за околу шест проценти по најновата ескалација на конфликтот во Персискиот Залив.

Главен двигател на оваа енергетска криза е таканаречената војна меѓу Иран и САД во 2026 година, која го парализираше Ормутскиот теснец, најважниот морски пат во светот за транспорт на нафта. Речиси една петтина од светската нафта поминува низ овој тесен премин, а неговата блокада практично избриша милиони барели дневно од пазарот. Тензиите достигнаа врв кога Иран нападна неколку бродови во теснецот и запали нафтено пристаниште во Обединетите Арапски Емирати.

Овој чин претставува најголема ескалација откако беше прогласен прекинот на огнот пред четири недели, а се случи како директен одговор на обидот на американскиот претседател Доналд Трамп да ја искористи морнарицата за деблокирање на водниот пат. Ситуацијата останува исклучително нестабилна, а Вашингтон и Техеран се во опасен клинч што се заканува дополнително да го дестабилизира целиот регион.

Меѓународната агенција за енергија (ИЕА) ја опиша моменталната ситуација како „најголемо нарушување на снабдувањето во историјата на глобалниот пазар на нафта“. Како одговор на кризата, ИЕА веќе одобри координирано ослободување на дури 400 милиони барели од стратешките резерви за да се ублажи ударот врз потрошувачите.

Од друга страна, групата од седум земји на ОПЕК+, вклучувајќи ги Саудиска Арабија и Русија, се согласија само за скромно зголемување на производството од 188.000 барели дневно за јуни, што аналитичарите го сметаат за недоволно и само делумно решение со оглед на обемот на проблемот. Земјите што со децении се потпираа на нафтата од Блискиот Исток сега се принудени френетично да бараат алтернативни добавувачи, вршејќи огромен притисок врз другите производители и нарушувајќи ги глобалните трговски текови.

Уште позагрижувачка е брзината со која се промени ситуацијата. На почетокот на 2026 година, во јануари, глобалните залихи на нафта беа на највисоко ниво од февруари 2021 година. Сепак, конфликтот што избувна кон крајот на февруари доведе до драматичен пад. Податоците на ИЕА покажуваат дека само во март, светските залихи паднаа за неверојатни 85 милиони барели.

Затоа „Голдман Сакс“ нагласува дека иако вкупните залихи веројатно нема да достигнат критични минимуми ова лето, брзината со која се топат создава ризик од недостиг на одредени производи во погодените региони. Земјите-потрошувачи се принудени да ги осиромашуваат сопствените залихи со брзина што е неодржлива на долг рок.

Ситуацијата е особено критична на пазарот на рафинирани нафтени производи, како што се бензин, дизел и гориво за авиони. Според проценките на „Голдман Сакс“, комерцијалните залихи на овие производи паднале од ниво кое покривало 50 дена побарувачка пред почетокот на конфликтот на сегашните 45 дена.

Банката предупредува дека лесно достапните залихи на рафинирани производи се опасно блиску до многу ниски нивоа. Веќе се појавуваат недостатоци на специфични производи клучни за индустријата и транспортот, како што се гориво за авиони, суровини за петрохемиската индустрија и течен нафтен гас (LPG). Аналитичарите одат дотаму што предупредуваат на можноста за физички недостиг на гориво за авиони во Европа, што би можело да има неразбирливи последици за воздушниот сообраќај и туризмот, особено преку горивото за авиони.

Последиците од кризата веќе се чувствуваат низ целиот свет. Цените на нафтата експлодираа, а Брент, меѓународниот нафтен стандард, скокна над 120 долари за барел во врвот на кризата и моментално се тргува со околу 113 долари.

Овој пораст на цените ги поттикнува инфлациските притисоци на глобално ниво и силно ги погодува домаќинствата и индустриите што зависат од нафтата. Во исто време, високите цени и потенцијалните недостатоци доведуваат до феномен познат како „уништување на побарувачката“. Соочени со прескапи горива, потрошувачите и бизнисите ја намалуваат потрошувачката.

Меѓународната агенција за енергија веќе ја ревидираше својата прогноза за побарувачката за 2026 година, па наместо раст, сега предвидува мал пад. А Голдман Сакс очекува значителен пад на глобалната побарувачка во тековниот квартал, што дополнително ја комплицира веќе неизвесната состојба на пазарот. Светот се соочува со период на зголемена неизвесност и нестабилност, а стапката на исфрлање на залихите ќе биде клучен фактор што треба да се следи во наредните недели и месеци.