Дали вашето работно место е загрозено? Вештачката интелигенција сè повеќе ги презема овие 10 професии
Програмерите, вработените во корисничката поддршка, административните работници, преведувачите и касиерите се меѓу професиите чии работни задачи вештачката интелигенција сè поуспешно може да ги извршува. Истражувањата покажуваат дека во наредните години пазарот на труд ќе претрпи значителни промени, а од работниците ќе се бараат нови знаења и вештини.
Вештачката интелигенција повеќе не е само алатка што им помага на вработените побрзо да ги завршат работните обврски. Таа сè почесто презема цели работни задачи, одговара на прашања на клиенти, пишува програмски код, обработува документација и закажува термини.
Поради тоа, компаниите почнуваат да преиспитуваат колку вработени навистина им се потребни за извршување на одредени работни процеси, пишува „Форбс“.
Особено изложени на автоматизација се професиите во кои голем дел од работното време се поминува во повторување исти постапки, обработка на информации и комуникација според однапред утврдени правила.
Истражување на компанијата „Антропик“, објавено во март 2026 година, покажува дека програмерите се меѓу професиите со најголема изложеност на вештачката интелигенција. Според проценките, овие алатки веќе можат да покријат околу 75 отсто од работните задачи во оваа професија. Кај службениците за внесување податоци, уделот изнесува околу 67 отсто.
Сепак, можноста за автоматизација на одредени задачи не значи и целосно укинување на работното место.
Ова се 10 професии што веќе го чувствуваат влијанието на развојот на вештачката интелигенција.
1. Вработени во корисничката поддршка
Корисничката поддршка е една од областите во кои вештачката интелигенција најбрзо наоѓа примена.
ВИ-агентите можат да одговараат на прашања од корисниците, да го проверуваат статусот на нарачките, да ги објаснуваат условите на услугите и да решаваат поедноставни рекламации.
Предноста за компаниите е тоа што овие системи можат да работат непрекинато, без паузи и ограничувања на работното време.
Еден од примерите е компанијата „Сејлсфорс“. Нејзиниот извршен директор Марк Бениоф во 2025 година изјави дека бројот на вработени во корисничката поддршка бил намален од приближно 9.000 на околу 5.000, по воведувањето ВИ-агенти.
Според него, вештачката интелигенција презела значителен дел од комуникацијата со клиентите.
Вработените што остануваат сè повеќе се насочуваат кон посложени рекламации, незадоволни корисници и ситуации во кои е потребна човечка процена.
2. Програмери
Програмирањето е една од професиите врз кои развојот на вештачката интелигенција веќе има големо влијание.
ВИ-алатките можат да пишуваат делови од програмски код, да откриваат грешки, да предлагаат измени и да помагаат во тестирањето софтвер.
Задачите за кои претходно биле потребни неколку часа работа, во одредени случаи сега можат да се завршат значително побрзо.
Компанијата „Антропик“ ги рангира програмерите на првото место меѓу професиите најизложени на влијанието на вештачката интелигенција.
Сепак, тоа не значи дека програмерите ќе станат непотребни. Развојот на сложени системи и натаму бара луѓе кои ги разбираат потребите на корисниците, ја планираат архитектурата на софтверот, ја проверуваат безбедноста и одговараат за конечниот производ.
Сè поважна станува способноста за користење на ВИ-алатките, но и проверка на резултатите што тие ги генерираат.
3. Вработени за резервации и закажување термини
Резервациите во хотели, закажувањето термини, организацијата на превозот и комуникацијата со клиентите сè почесто им се препуштаат на автоматизирани системи.
ВИ-агент може да ја провери достапноста, да ги собере потребните податоци, да понуди слободни термини и да ја потврди резервацијата. Сето тоа може да го прави и надвор од вообичаеното работно време.
Слична автоматизација се применува и во логистиката, каде што компаниите користат ВИ-системи за обработка на барања, организација на транспортот и координација на испораките.
Поради тоа, потребата од вработени кои рачно ги извршуваат овие задачи може да се намали. Нивната улога сè повеќе би можела да се насочи кон решавање непредвидени ситуации и контрола на автоматизираните процеси.
4. Административни асистенти и секретари
Закажувањето состаноци, организирањето календари, одговарањето на електронска пошта, подготовката на документи и водењето евиденција се само дел од задачите што можат да ги преземат ВИ-агентите.
Наместо вработените да поминуваат голем дел од денот во организација на состаноци и размена на пораки, вештачката интелигенција може да ги извршува овие задачи според однапред зададени правила.
Светскиот економски форум во извештајот „Future of Jobs Report 2025“ ги наведува административните асистенти и извршните секретари меѓу професиите за кои се очекува значително намалување на бројот на вработени до 2030 година.
Сепак, човечката поддршка и натаму е важна при организирање сложени деловни активности, комуникација со раководството и донесување одлуки што бараат разбирање на поширокиот контекст.
5. Службеници за внесување податоци
Внесувањето податоци во бази, препишувањето информации од документи и пополнувањето обрасци се меѓу задачите што вештачката интелигенција релативно лесно може да ги автоматизира.
ВИ-системите можат да читаат фактури, договори и различни формулари, да ги препознаваат потребните информации и да ги префрлаат во соодветни бази на податоци.
Според истражувањето на „Антропик“, вештачката интелигенција веќе може да покрие околу 67 отсто од задачите што ги извршуваат службениците за внесување податоци.
Тоа значи дека компаниите би можеле да имаат сè помала потреба од голем број вработени кои исклучиво се занимаваат со рачно внесување информации.
Наместо тоа, поголемо значење ќе добијат контролата на точноста на податоците, откривањето грешки и организирањето на размената на информации меѓу различните информатички системи.
6. Банкарски службеници на шалтер
Банкарскиот сектор веќе со години воведува дигитални услуги, а развојот на вештачката интелигенција дополнително ја забрзува оваа промена.
Клиентите денес можат преку мобилни апликации да ја проверат состојбата на сметките, да извршуваат плаќања, да поднесуваат одредени барања и да добиваат одговори на најчестите прашања без да посетат банкарска филијала.
ВИ-асистентите можат да им дадат дополнителна поддршка на корисниците, да објаснат одредени банкарски услуги и да помогнат во обработката на документацијата.
Светскиот економски форум ги вбројува банкарските шалтерски службеници меѓу професиите за кои работодавачите очекуваат намалување на вработеноста до 2030 година.
Сепак, личниот контакт нема целосно да исчезне. Посложените финансиски производи, кредитите, решавањето спорни трансакции и советувањето на клиентите и натаму ќе бараат човечка процена и одговорност.
7. Вработени во административните и помошните служби
Обработката на фактури, контролата на документацијата, пресметката на платите, евидентирањето на трошоците и подготовката на извештаи се задачи што во голема мера се потпираат на повторливи процедури.
Токму поради тоа, тие се погодни за автоматизација.
ВИ-агентите можат да споредуваат документи, да извлекуваат податоци, да проверуваат дали недостигаат одредени информации и да подготвуваат извештаи за вработените.
На овој начин, компаниите можат да го намалат времето потребно за обработка на документацијата и да го организираат работењето со помал број вработени.
Сепак, контролата на резултатите останува важна. Грешка во пресметката на плата, фактура или финансиска евиденција може да предизвика сериозни последици, поради што човечкиот надзор и натаму има значајна улога.
8. Преведувачи
Вештачката интелигенција постигна голем напредок во преведувањето текстови, што го менува и начинот на работа на професионалните преведувачи.
ВИ-алатките можат да преведат големи количества текст за неколку секунди, а потоа да понудат различни јазични и стилски варијанти.
Овој тренд веќе има конкретни последици во индустријата. Компанијата „Дуолинго“ потврди дека кон крајот на 2023 година ја прекинала соработката со околу 10 отсто од надворешните соработници, во период кога сè повеќе користела вештачка интелигенција за создавање содржини и преводи.
Сепак, автоматскиот превод не е секогаш доволен. Кај правните документи, медицинската документација, деловните договори и маркетиншките кампањи особено важни се прецизноста, контекстот и познавањето на културата.
Поради тоа, работата на преведувачите сè повеќе се насочува кон проверка, уредување и приспособување на текстовите генерирани од вештачката интелигенција.
9. Финансиски аналитичари
Финансиските аналитичари секојдневно обработуваат податоци, ги следат пазарите, подготвуваат извештаи и ги проценуваат деловните резултати.
Вештачката интелигенција може да го забрза собирањето информации, анализата на големи бази на податоци и изработката на првични верзии на финансиските извештаи.
„Антропик“ ги вбројува и финансиските аналитичари меѓу професиите со висока изложеност на ВИ-технологијата.
Сепак, финансиската анализа не се сведува само на обработка на бројки. Процената на ризиците, разбирањето на пазарните движења и донесувањето препораки бараат искуство и одговорност.
Поради тоа, најголема предност би можеле да имаат аналитичарите кои знаат да ги користат ВИ-алатките, но и самостојно да ги проценуваат нивните резултати.
10. Касиери и службеници за продажба на билети
Самопослужните каси, автоматите за продажба на билети и мобилните апликации веќе го променија начинот на купување во продавниците, кината, на железничките и автобуски станици и на аеродромите.
Развојот на ВИ-системите би можел дополнително да го забрза овој процес, бидејќи автоматизацијата повеќе не подразбира само извршување трансакции, туку и одговарање на прашања и решавање одредени проблеми на корисниците.
Светскиот економски форум очекува касиерите и службениците за продажба на билети да бидат меѓу професиите со најголемо апсолутно намалување на бројот на вработени до 2030 година.
Сепак, човечкиот труд останува важен кога ќе се појават проблеми со плаќањето, враќање пари, рекламации или ситуации во кои е потребна непосредна помош за купувачот.
Кој ќе има предност на пазарот на труд?
Развојот на вештачката интелигенција не значи дека сите професии на оваа листа ќе исчезнат. Многу поверојатно е дека ќе се промени начинот на кој се извршуваат работните задачи, како и бројот на вработени потребни за одредени процеси.
Светскиот економски форум проценува дека до 2030 година ќе се променат или ќе застарат околу 39 отсто од постојните вештини на работниците.
Истовремено, аналитичкото размислување, флексибилноста, отпорноста на промени и способноста за решавање проблеми остануваат меѓу најбараните вештини.
Предност би можеле да имаат луѓето кои добро ја познаваат својата професија, разбираат како функционираат ВИ-алатките и умеат да ги проверат резултатите што ги добиваат.
Со други зборови, најголемиот предизвик можеби нема да биде само тоа што вештачката интелигенција може да извршува одредени работни задачи, туку и фактот дека на компаниите за ист обем на работа би можел да им биде потребен помал број вработени.
За работниците тоа значи дека приспособувањето кон новите технологии, стекнувањето дополнителни знаења и подготвеноста за промена на начинот на работа ќе стануваат сè поважни услови за задржување на конкурентноста на пазарот на труд.
Извор: Bizportal.rs