Кој најмногу заработувал во Југославија? Не биле ниту директори, ниту политичари

Приватен угостител од Скопје во 1988 година пријавил приход од 171 милион динари, додека белградски пејач на народна музика пријавил 142 милиони. Листата на најголемите приходи во тогашна Југославија открива професии кои денес можеби не би ги очекувале на самиот врв.

Денес, кога се зборува за професиите кои носат највисоки приходи, меѓу првите обично се помислува на ИТ-стручњаци, менаџери во големи компании, банкари, претприемачи или лекари специјалисти.

Пред повеќе од три децении, сликата била сосема поинаква.

Податоците за пријавените приходи во тогашна Југославија за 1988 година покажуваат дека меѓу луѓето со највисоки приходи не доминирале политичари или директори на големи државни претпријатија.

На врвот се нашле приватни угостители, пејачи на народна музика, трговски претставници, претставници на странски компании, фудбалери, уметници, новинари и универзитетски професори.

Апсолутен рекордер бил приватен угостител од Скопје, кој за 1988 година пријавил приход од неверојатни 171 милион тогашни динари.

Кој тогаш заработувал најмногу?

Според податоците објавени на почетокот на 1989 година врз основа на тогашните даночни евиденции, највисоките пријавени приходи биле распределени меѓу луѓе од различни професии.

Во Скопје, на врвот бил приватен угостител со пријавен приход од 171 милион динари.

Во Белград, најголем приход пријавил пејач на народна музика – 142 милиони динари.

Во Загреб, првото место му припаѓало на трговски претставник со пријавени 61 милион динари, додека во Љубљана најголем приход имал академски вајар, кој пријавил 28 милиони динари.

За Сараево во тоа време не биле објавени податоци кои би овозможиле исто вакво споредување.

Веќе самата листа покажува колку структурата на највисоките приходи се разликувала од денешната.

Приватен угостител од Скопје бил апсолутен рекордер

Најголемо внимание привлекува податокот од Скопје.

Приватниот угостител пријавил приход од 171 милион динари, со што се нашол на самиот врв меѓу објавените податоци.

Денес тешко е да се замисли приватен угостител на самиот врв на листата на највисоки пријавени приходи во една земја.

Но, во тогашниот систем приватниот бизнис во одредени дејности можел да биде исклучително профитабилен.

Угостителството било една од областите каде што приходите можеле значително да се разликуваат од примањата на класично вработен работник.

Во Белград најмногу заработил пејач на народна музика

Подеднакво интересен е податокот од Белград.

Највисок пријавен приход во главниот град на тогашна Југославија имал пејач на народна музика, со 142 милиони динари.

Тоа говори многу за популарноста и заработката на најбараните музички изведувачи во тој период.

Пејачите кои имале голем број настапи и ангажмани можеле да остварат приходи кои ги вбројувале меѓу најбогатите граѓани.

Денес на врвот би очекувале луѓе од технолошкиот или финансискиот сектор, но во тогашна Југославија естрадата можела да биде пат до исклучително високи приходи.

Трговијата со странство носела големи приходи

Во Загреб најголем пријавен приход имал трговски претставник.

Тој во 1988 година пријавил 61 милион динари.

Овој податок треба да се гледа во контекст на тогашниот економски систем. Југословенската економија била силно поврзана со странските пазари, а трговијата и деловните односи со странство имале големо значење.

Луѓето кои се занимавале со продажба, посредување и претставување компании можеле да остварат многу високи приходи, особено кога нивните примања зависеле од деловните резултати или провизиите.

Во Љубљана рекордер бил уметник

Во Љубљана на врвот се нашол претставник на сосема поинаква професија.

Академски вајар пријавил приход од 28 милиони динари, што според тогаш објавените податоци било најмногу во словенечката престолнина.

И овој пример покажува дека високите приходи не биле резервирани само за трговијата или приватниот бизнис.

Поединечни уметници, изведувачи и други самостојни професионалци можеле да остварат приходи кои ги вбројувале меѓу најбогатите граѓани.

На листата немало политичари

Еден од деталите кој денес особено привлекува внимание е фактот што меѓу овие рекордери немало политичари.

На врвот не биле ниту директорите на најголемите државни компании.

Највисоките пријавени приходи ги остварувале луѓе чии професии биле подиректно поврзани со пазарот, приватната дејност, популарноста, уметничката работа или соработката со странство.

Меѓу лицата со високи приходи се наоѓале приватни угостители, пејачи на народна музика, трговски патници, претставници на странски компании, фудбалери, ликовни уметници, новинари и универзитетски професори.

Тоа е сосема поинаква слика од онаа што денес би ја очекувале кога зборуваме за најплатените професии.

Овие износи не можат едноставно да се претворат во денешни евра

Бројките од десетици или стотици милиони динари од 1988 година денес звучат огромно, но не може едноставно да се претворат во денешни евра и врз основа на тоа да се заклучи колку би заработувале овие луѓе денес.

Југославија во втората половина на 1980-тите минувала низ сериозни економски проблеми и многу висока инфлација. Монетарниот систем и вредноста на парите биле сосема различни од денешните.

Затоа споредбата на тогашните приходи со современите плати бара многу повеќе од обична конверзија на валутата.

Важно е и тоа што станува збор за пријавени оданочливи приходи, а не за вкупниот имот на поединците, ниту нужно за сумата што им останувала по плаќањето на сите обврски.

Даночниот систем не бил ист во сите републики

Друг важен детал е начинот на кој се пресметувале даночните основи.

Тие не биле идентични во сите републики, туку се определувале во однос на просечниот личен доход во секоја од нив.

Затоа износите од Скопје, Белград, Загреб и Љубљана не треба да се гледаат како целосно идентични категории без дополнителен контекст.

Сепак, податоците се доволно интересни за да покажат кои професии во тој период можеле да донесат исклучително високи приходи.

Професии кои денес речиси и не ги поврзуваме со огромни заработки

Особено е интересно што меѓу најбогатите се наоѓале луѓе од професии кои денес не ги поврзуваме со самиот врв на заработката.

Трговските патници имале важна улога во работењето на домашните компании, претставниците на странски фирми биле барани поради контактите со меѓународните пазари, додека популарните изведувачи можеле да заработат огромни суми преку голем број настапи.

Покрај нив, високи приходи можеле да имаат и поединечни уметници, спортисти, новинари и универзитетски професори.

Со други зборови, не постоела една професија која автоматски значела огромна заработка. Многу зависело од тоа колку одредена професија била барана и дали овозможувала дополнителни приходи надвор од класичната плата.

Од пејачи и угостители до ИТ-специјалисти

За нешто повеќе од три децении пазарот на труд целосно се промени.

Денес меѓу најбараните и најплатените професии се специјалистите од информатичката технологија, финансиите, медицината, менаџментот и други високо специјализирани области.

Причината е едноставна – се промени економијата, технологијата, но и потребите на пазарот на труд.

Професиите кои некогаш можеле да носат огромни приходи денес немаат иста економска тежина, додека се појавија целосно нови занимања кои кон крајот на 1980-тите практично и не постоеле.

Затоа податоците од 1988 година претставуваат интересен поглед во минатото.

Додека денес на прашањето „кој најмногу заработува?“ многумина прво би помислиле на ИТ-специјалисти, менаџери, банкари или лекари специјалисти, во Југославија меѓу рекордерите се наоѓале приватен угостител од Скопје, пејач на народна музика од Белград, трговски претставник од Загреб и академски вајар од Љубљана.

А апсолутен рекордер меѓу објавените податоци бил токму приватниот угостител од Скопје, со пријавен приход од 171 милион динари за една година.

Извор: bizportal.rs