Не сте се појавиле еден ден на работа: Може ли работодавачот да ви даде отказ?

Неоправданото отсуство од работа може да има последици за работникот, но за престанок на работниот однос важат конкретни законски услови. Законот за работните односи предвидува и случаи во кои отказ може да се даде без отказен рок.

Што се случува ако еден ден не се појавите на работа, а претходно не сте го оправдале отсуството? Дали работодавачот може веднаш да ви го откаже договорот за вработување или мора да почека да поминат неколку дена?

Во Македонија, одговорот зависи од околностите, причината за отсуството и законските правила што го регулираат работниот однос.

Законот за работните односи предвидува дека непочитувањето на работниот ред и дисциплина, како и неизвршувањето на работните обврски, може да бидат основа за отказ. Меѓу случаите што се наведени во членот 81 е и ненавременото известување на работодавачот за отсуство од работа.

Кога отсуството може да биде причина за отказ?

Според членот 81 од Законот за работните односи, работодавачот може да го откаже договорот за вработување со отказен рок поради кршење на работниот ред и дисциплина или неисполнување на работните обврски.

Меѓу наведените случаи се непочитувањето на правилата за работното време, непридржувањето до распоредот на работното време, како и ненавременото известување за отсуство од работа.

Законот предвидува и можност за отказ без отказен рок во определени случаи. Според членот 82, еден од нив е неоправдано отсуство од работа три последователни работни дена или пет работни дена во текот на една година.

Тоа значи дека еднодневното неоправдано отсуство не е исто што и исполнувањето на овој конкретен законски услов за отказ без отказен рок. Сепак, тоа не значи дека еднодневното отсуство е без последици или дека не може да се разгледува во рамките на други основи за одговорност утврдени со закон и соодветните акти на работодавачот.

Што ако сте отсуствувале поради болест или итна семејна ситуација?

Не секое отсуство има иста причина. Може да се случи работникот ненадејно да се разболи, да има итен семеен проблем или да се соочи со друга непредвидена околност поради која не може да се појави на работното место.

Во такви ситуации важно е работникот навремено да го извести работодавачот и, кога е потребно, да обезбеди соодветна документација за оправдување на отсуството.

Законот за работните односи предвидува дека, ако работникот отсуствува поради болест или оправдани причини, а во рок од 48 часа писмено не го извести работодавачот, и тоа може да претставува повреда на работниот ред и дисциплина.

Затоа, дури и кога причината за отсуството е оправдана, важно е работникот да ги почитува правилата за известување и доставување докази што важат за неговиот работен однос.

Дали работодавачот мора прво да даде опомена?

Не постои едно универзално правило според кое за секое прекршување на работната дисциплина задолжително мора да следуваат опомена и повеќе предупредувања пред да може да се даде отказ.

Постапката и условите зависат од конкретната законска основа за отказ. Законот прави разлика меѓу отказ со отказен рок и отказ без отказен рок, а за одделни основи предвидува различни услови.

Поради тоа, работникот треба да провери што предвидуваат Законот за работните односи, колективниот договор, договорот за вработување и правилата за работниот ред и дисциплина кај работодавачот.

Што ако сметате дека отказот е незаконски?

Ако работникот добие отказ поради неоправдано отсуство, а смета дека одлуката е незаконска или дека не се исполнети законските услови, може да побара правна помош и да ги искористи механизмите за заштита на своите права.

Во таков случај важно е да се зачуваат известувањата испратени до работодавачот, медицинската документација, писмените предупредувања и одлуката за отказ, како и другите документи што можат да бидат релевантни за случајот.

Заклучок: Еднодневното отсуство од работа не треба автоматски да се изедначува со законските услови за отказ без отказен рок. Сепак, работниците треба навремено да го известуваат работодавачот за своето отсуство и да ги оправдаат причините кога е потребно, бидејќи непочитувањето на работните обврски и дисциплина може да доведе до последици за работниот однос.