Вештачката интелигенција ги менува преведувачките услуги, но една грешка може да чини живот

Алатките за превод со вештачка интелигенција стануваат сè попрецизни и сè почесто се користат за преведување текстови и документи. Сепак, грешките во правните и медицинските преводи можат да имаат сериозни последици, поради што човечката проверка и понатаму е неопходна.

Вештачката интелигенција сè повеќе ја презема работата на професионалните преведувачи. Алатките како Google Translate, DeepL, ChatGPT и Gemini овозможуваат брзо преведување големи количества текст, но прашањето останува дали се доволно сигурни за целосно да ја заменат човечката експертиза.

Кај секојдневните текстови, грешките можеби нема да предизвикаат сериозни проблеми. Но, кога станува збор за судски документи, медицински упатства или дозирање лекови, погрешниот превод може да има далекусежни последици.

Вештачката интелигенција преведува милијарди зборови

Преведувачките алатки веќе се дел од секојдневието на милиони луѓе. Според податоците објавени од Google во април, корисниците преку Google Translate преведуваат околу еден билион зборови месечно.

Покрај бесплатните алатки, компаниите развиваат и сопствени системи за превод приспособени на нивните потреби. Пазарот на директни услуги за машински превод, надвор од општите претплати за алатки со вештачка интелигенција, минатата година бил проценет на 1,4 милијарди долари.

За многу намени, автоматскиот превод веќе е практично решение. На пример, за интерни документи или описи на производи, компаниите можат значително да ги намалат трошоците без секој текст да го испраќаат на професионален преведувач.

Сепак, ситуацијата е поинаква кога точноста на информациите е од суштинско значење.

Џон Цимерман, основач на швајцарската непрофитна организација Open Knowledge Association, која работи на преведување содржини од Википедија, објаснува дека вештачката интелигенција овозможува проекти што би чинеле милиони евра доколку се реализираат исклучиво со традиционални методи.

Во нивниот процес, вештачката интелигенција го подготвува првиот нацрт, а потоа човечки преведувач ја проверува секоја реченица.

Но, квалитетот на автоматските преводи значително се подобрил. Според Цимерман, денес сè почесто се појавуваат текстови што воопшто не бараат дополнителни корекции. Тоа ја отвора дилемата дали човечката проверка може целосно да се изостави.

Грешки што можат да предизвикаат правни проблеми

Професионалните преведувачи предупредуваат дека добриот граматички израз не е гаранција за точен превод.

Ариела Балтије, преведувачка и правен експерт специјализирана за преведување судски документи од англиски на француски јазик, неодамна добила документ што претходно бил преведен со помош на вештачка интелигенција.

При проверката открила две сериозни грешки уште на почетокот на текстот.

Во еден случај, терминот „Le demandeur“, кој во правниот контекст означува тужител, бил преведен како „the requester“, односно лице што поднесува барање. Иако изразот може да изгледа логичен во друг контекст, во правен документ таквата формулација може да биде несоодветна.

Во друг случај, изразот „Madame X, épouse Y“, со кој се означува госпоѓа Икс, сопруга на лицето Ипсилон, бил погрешно протолкуван како „госпоѓа Икс се мажи за Ипсилон“.

Ваквите примери покажуваат дека системите за вештачка интелигенција понекогаш погрешно го толкуваат контекстот, дури и кога резултатот звучи граматички правилно.

Последиците можат да бидат особено сериозни во правните постапки. Во САД, грешки во машински преведени барања за азил довеле до одложувања во ослободувањето на лица што биле во притвор.

Кога погрешниот превод може да чини живот

Во медицината, точноста на преводот може да биде прашање на живот и смрт.

Медицинската преведувачка Керол Беројтер предупредува дека погрешното толкување на симболи и мерни единици може да доведе до опасни грешки при дозирањето лекови.

Таа наведува пример во кој грчката буква μ била погрешно протолкувана како ознака за мили, наместо за микро.

Разликата е огромна: еден милиграм е илјада пати поголема количина од еден микрограм. Доколку пациент добие погрешно пресметана доза, последиците можат да бидат сериозни.

Проблемот е што современите системи за вештачка интелигенција сè почесто произведуваат текстови што звучат природно и уверливо, дури и кога содржат грешки.

Кај постарите алатки, погрешниот превод често можел да се препознае по неприродната реченица или граматичките пропусти. Денес, грешката може да биде многу потешко забележлива бидејќи целиот текст изгледа професионално напишан.

Каква е иднината на професионалните преведувачи?

Франсоа Ивон, истражувач специјализиран за машински превод во Францускиот национален центар за научни истражувања, смета дека следната генерација системи ќе може подобро да го проверува сопствениот резултат.

Една од можностите е користење повеќе системи со вештачка интелигенција истовремено: еден ќе го изработува преводот, друг ќе ги анализира можните грешки, а трет ќе подготвува коригирана верзија.

Сепак, според Ивон, вистински напредок ќе има кога системите ќе можат да препознаат и да покажат кога не се сигурни во точноста на преводот.

Тоа е особено важно во областите каде што една погрешно преведена реченица може да влијае врз нечии права, здравје или живот.

Вештачката интелигенција несомнено го менува преведувачкиот сектор и ги намалува трошоците за голем број задачи. Но, во чувствителните области, брзината и ниската цена не можат да бидат поважни од точноста.

Затоа, и покрај технолошкиот напредок, професионалните преведувачи и стручната човечка проверка остануваат важен дел од процесот кога грешките можат да имаат сериозни последици.

Извор: Telegraf Biznis / BBC