ОВА Е НАЈДЛАБОКАТА ТОЧКА НА ЈАДРАНОТ: Што се крие во најмалку истражениот дел од подморјето?

Кога ќе помислиме на Јадранското Море, пред очите најчесто ни излегуваат тиркизни заливи, камени плажи и безброј острови кои секое лето привлекуваат милиони туристи. Меѓутоа, под површината на ова наизглед питомо море се крие едно сосема поинакво лице на Јадранот: темно, длабоко и сè уште недоволно истражено.

Токму затоа Јужнојадранската котлина, најдлабокиот дел на Јадранското Море, стана центар на голем меѓународен научен проект. Научници од Хрватска, Италија, Канада и Црна Гора поставија 20 сеизмографи на морското дно, на длабочини поголеми од илјада метри.

Нивната цел е во наредните година дена да ги следат потресите на тлото и да соберат податоци кои би можеле да помогнат во подобро разбирање и предвидување на идните земјотреси на подрачјето на јужниот Јадран.

Најдлабоката точка достигнува дури 1.233 метри

Иако многумина го замислуваат Јадранот како релативно плитко море, неговиот јужен дел крие импресивни длабочини. Најдлабоката официјално забележана точка се наоѓа токму во Јужнојадранската котлина, јужно од островот Палагружа, на длабочина од дури 1.233 метри.

За споредба: Просечната длабочина на северниот и средниот Јадран се движи помеѓу само 40 и 100 метри. Дури на крајниот југ подморјето нагло се спушта и добива карактеристики кои повеќе потсетуваат на отворениот Медитеран (Средоземно Море), отколку на морето какво што го познаваме по должината на брегот.

Последната неистражена подводна зона

Ова подрачје и понатаму е меѓу најслабо истражените делови на Јадранот, што посебно ги интригира сеизмолозите. Составот на Земјината кора на ова место сè уште е голема непознаница, а токму овие податоци би можеле да откријат клучни информации за идните сеизмички активности во регионот.

• Глобална детекција: Мрежата од подводни сеизмографи нема да ги следи само земјотресите кои настануваат во Јадранот. Овие софистицирани инструменти се способни да регистрираат потреси од целиот свет, па дури и оние кои настануваат со илјадници километри подалеку, како на пример во Јапонија.
• Ласерска прецизност: Покрај сеизмографите, научниците користат и оптички кабел долг 17 километри поставен на морското дно, кој дополнително го бележи и најмалото поместување на тлото.

Неколку секунди кои спасуваат животи

Освен чистата наука, ова истражување има и огромна практична и безбедносна вредност. Собраните податоци би можеле да помогнат во развојот на систем за рано предупредување од земјотреси, кој на жителите во загрозените подрачја на копното би им обезбедил неколку скапоцени секунди за реакција пред пристигнувањето на најсилните ударни бранови.

Сепак, Јужнојадранската котлина не им е интересна само на геолозите. Во тие големи длабочини и вечен мрак се кријат ретки облици на живот, сложени подводни екосистеми и фасцинантни геолошки структури кои дури сега чекаат да бидат откриени.

Најблизок сведок на овие импресивни длабочини е осамената Палагружа, најоддалечениот населен остров, сместен речиси на половина пат помеѓу балканскиот и италијанскиот брег. Окружен со пучина и со легенди на морепловците, овој парче копно делува како да се наоѓа на самиот крај на светот.

Додека туристите и наутичарите уживаат во кристално чистото море, длабоко под нивните бродови и едрилици се одвива едно сосема поинакво, тивко патување. На повеќе од еден километар под површината, инструментите неуморно бележат податоци кои ќе ни помогнат подобро да го разбереме не само Јадранот, туку и моќните сили кои ја обликуваат нашата планета.

Извор: BIZLife / К.Ј.