Србија ја заострува контролата на странските работници: Над 100.000 барања за работни дозволи лани
Бројот на странски работници во Србија продолжува да расте, а само во текот на минатата година биле поднесени повеќе од 100.000 барања за единствени дозволи за престој и работа. Поради зголемениот прилив на работна сила од странство, државата најавува построги контроли на вработувањето и нови договори за работна мобилност со други земји.
Помошникот министер за труд, Даниел Игрец, изјави за РТС дека Србија подолг период има потреба од ангажирање странски работници, особено во градежништвото, угостителството и транспортот. Според него, бројот на странски работници денес е речиси десет пати поголем во споредба со пред една деценија.
Србија стана попривлечна дестинација за работа по измените на законската регулатива пред две години, кога беа продолжени роковите за престој и работа на странците, а постапката за издавање дозволи беше дигитализирана.
Договор за работна мобилност со Узбекистан
Првата земја со која Србија започна преговори за Договор за работна мобилност е Узбекистан. Игрец истакна дека причините се стратешкото партнерство што Србија сака да го развива со оваа држава, како и добрата репутација на узбекистанските работници, кои важат за вредни и дисциплинирани и ги почитуваат законите и културата на земјите во кои работат.
Тој нагласи дека досега меѓу работниците од Узбекистан во Србија не е регистриран ниту еден прекршок или кривично дело, што дополнително влијаело врз одлуката токму со оваа земја да се започнат преговорите.
Дополнителна предност е тоа што Узбекистан организира обуки за работниците пред нивното заминување во странство. Тие учат јазик и се запознаваат со културата и правилата на земјата-домаќин, што им овозможува полесна интеграција во работната средина.
Се очекува договорот да биде усогласен до есен, кога е планирана посета на претседателот на Узбекистан на Србија и можно потпишување на документот.
Построги контроли и заштита на работниците
Од февруари 2024 година во сила се законски измени со кои е заострена контролата врз ангажирањето странски работници. Министерството за труд спроведува редовни и вонредни инспекциски надзори, а посебен акцент е ставен на заштитата на правата на работниците од странство.
Според Игрец, се покажало дека голем дел од странските работници не се доволно запознаени со своите права, поради што државата во соработка со меѓународни партнери организира едукативни програми и обуки.
Тој нагласи дека договорите за работна мобилност се засноваат на принципот на еднаков третман, што значи дека странските работници нема да имаат поголеми права од домашните вработени.
Недостиг од работна сила и подготовките за ЕКСПО 2027
Пред да вработат странски работници, работодавачите имаат обврска преку Националната служба за вработување да проверат дали на домашниот пазар има лица со потребните квалификации.
Игрец тврди дека оваа процедура се почитува и дека потребата од странска работна сила е резултат на економскиот раст и ниската стапка на невработеност, која моментално изнесува 8,5 проценти.
Дополнителна побарувачка за работници се очекува и поради подготовките за ЕКСПО 2027, големиот меѓународен настан чиј домаќин ќе биде Србија.
Проблеми со визите и можни злоупотреби
Осврнувајќи се на предизвиците со кои се соочуваат странските работници, Игрец посочи дека многумина релативно лесно добиваат таканаречена виза Д, која овозможува престој и работа до 180 дена. Сепак, подоцна често се појавуваат компликации при добивањето единствена дозвола за престој и работа.
Во одредени случаи тоа доведува до злоупотреби од страна на работодавачите, вклучувајќи уцени, задржување на пасошите и ограничување на слободата на движење на работниците. За време на важноста на визата Д, странскиот работник не може да го промени работодавачот.
Доколку по истекот на визата работникот не ги исполни условите за добивање единствена дозвола, работодавачот е должен да му обезбеди безбедно враќање во матичната земја и да ги покрие сите трошоци за патувањето.
Во процесот на издавање единствени дозволи се вклучени Националната служба за вработување, Министерството за труд и Министерството за внатрешни работи, кое ги спроведува безбедносните проверки.
Извор: M.A./EUpravo zato/rts.rs
