Сè повеќе работници на долготрајни боледувања во Хрватска: Рекордерот поминал повеќе од 5.000 дена
Надоместоците за долготрајно боледување кои ги покрива Хрватскиот фонд за здравствено осигурување (ХЗЗО), а кои неодамна беа усогласени за 76 отсто, секојдневно ги користат речиси 40.000 луѓе. Нивниот број се зголемува, па просечниот број на осигуреници на боледување подолго од 42 дена во првите шест месеци од 2025 година бил 39.536, пишува „Нови лист“.
За споредба, во мај минатата година, 31.325 работници дневно биле на долготрајно боледување. Многу од нив не можат да се вратат на работа бидејќи чекаат дијагностички тест или терапија. Министерката за здравство Ирена Хрстиќ вети приоритетни прегледи за таквите пациенти, но лекарите велат дека ништо не е направено за да се забрзаат работите во тој поглед.
Зголемување од 10,7 отсто
Според податоците на ХЗЗО, во споредба со истиот период минатата година, бројот на дневни работници на боледување е зголемен за 10,7 отсто. Меѓутоа, кога станува збор за долгорочните боледувања, ова зголемување е уште поголемо, надминувајќи 20 отсто. ХЗЗО секој месец издвојува 20 милиони евра од својот буџет за овие боледувања.
Најчести причини за ваквите долги боледувања се менталните и нарушувањата во однесувањето, онколошките болести и болестите на мускулно-скелетниот систем и сврзното ткиво, што значи разни болки во грбот и други проблеми со ’рбетот и зглобовите. Интересен е податокот за траењето на најдолгото боледување што ХЗЗО го забележал во последните 10 години: едно осигурено лице поминало дури 5.431 ден на боледување, односно цели 14,8 години!
Долги чекања за проценка на работната способност
Причината за долгите боледувања е природата на болеста, но честопати се влошени од листите на чекање и бавните стручни проценки на преостанатата работна способност, според лекарите кои често би сакале да ја забрзаат дијагнозата и лекувањето на своите пациенти, но системот едноставно не им дозволува да го сторат тоа.
„Кога, според проценката на избраниот лекар, здравствената состојба на осигуреникот е таква што понатамошното лекување не може да ја подобри и осигуреникот станал трајно неспособен за работата што ја врши, како и кога привремената неспособност за работа трае 12 месеци непрекинато поради истата дијагноза, избраниот лекар е должен осигуреникот со целата пропишана документација да го упати до Хрватскиот завод за пензиско осигурување, кој барањето за проценка на работната способност ќе го проследи до Заводот за стручна проценка, професионална рехабилитација и вработување на лица со попреченост, чие надлежно стручно тело за проценка е должно да издаде мислење за работната способност најдоцна во рок од 60 дена од денот на приемот на предлогот од избраниот лекар“, ја објаснува процедурата ХЗЗО.
Во пракса, според лекарите од семејна медицина, чекањето за проценка на работната способност може да трае и една година или подолго. Најчесто, првата проценка не резултира со одлука за трајна неспособност, туку вештакот наведува дека лекувањето е во тек и дека од достапните наоди не може да се утврди дали станува збор за трајна неспособност. Пациентот повторно се испраќа на вештачење за една година, ако не е во можност да се врати на работа. Кај некои тоа се влече со години.
Без закажување прегледи
Покрај тоа, листите на чекање сè уште се огромни, а осигурениците кои се на боледување не можеле побрзо да добијат пристап до тестови, сведочат лекарите од семејна медицина.
„Некои болници воопшто не нудат можни термини, па излегува дека немаат листи на чекање, но ги имаат. Токму имавме госпоѓа која доби термин за магнетна резонанца на ’рбетот во Коволога во 2026 година. Кога испративме е-пошта и побаравме да се забрза, ѝ дадоа термин веќе во ноември. Во некои ситуации можеме да му помогнеме на пациентот комуницирајќи со болницата за што се работи“, илустрира Зринка Хуѓек Лесковар, претседателка на Координацијата на семејна медицина (КоХОМ).
Во некои болници не можете ни да закажете термин кај гастроентеролог, гастроскопија или кардиолог, па пациентот мора сам да оди, а на 16-ти во месецот го враќаат бидејќи сè уште не ја отвориле листата на чекање за следниот месец. „А кога ќе дојде 30-ти, му велат дека сите термини за следниот месец се пополнети“, продолжува Хуѓек Лесковар. Најтешко е сè уште да се добие КТ или МРИ скенирање, но дури и „обичен“ рендген на вратниот ’рбет, вели таа, трае 30 до 40 дена.
Сепак, КоХОМ не смета дека работниците на долготрајно боледување треба да имаат приоритет при закажување термини.
„Прашање е колку е тоа етички. Вие сте на боледување, а некој друг кој не е вработен ќе добие подоцнежен термин“, објаснува шефицата на КоХОМ.
Лекарите од семејна медицина и понатаму повикуваат на враќање на лекарските одбори за долготрајно боледување бидејќи на тој начин се дели одговорноста.
„Не сакаме да бидеме полицајци, нека биде вклучен осигурувачот во оваа процедура“, велат тие.
Извор: Novi list
