2,5 милиони слободни работни места во ЕУ: Структурен проблем во европската економија

И покрај тоа што на европскиот пазар на труд невработеноста е на најниско ниво во последните децении, компаниите низ Европската Унија сè почесто остануваат без луѓе за клучни позиции. Проценките говорат за околу 2,5 милиони непополнети работни места, што веќе почнува да ја кочи економската динамика и да создава притисок врз растот.

Овој јаз меѓу понудата и побарувачката на труд не е случаен. Според анализите на Европската комисија, недостигот на кадар е распространет во десетици сектори, а голем дел од малите и средни претпријатија се соочуваат со сериозни тешкотии при вработување на соодветни профили. Во сржта на проблемот се издвојува несоодветноста меѓу образовните системи и реалните потреби на современата економија.

Европа, според експертите, ќе мора да се отвори многу поодлучно кон работната сила надвор од своите граници. Се споменуваат поедноставени имиграциски процедури и нови модели на соработка, како „партнерства за таленти“, кои би требало да овозможат побрз и пофлексибилен пристап до квалификувани работници од трети земји.

Но решението не се гледа само надвор од Унијата. Сè поголем акцент се става и на неискористениот домашен потенцијал: постарите работници, младите кои не се ниту вработени ниту во образование, жените и лицата со попреченост. Нивната поголема вклученост на пазарот на труд, заедно со мерки како пофлексибилно пензионирање и засилени програми за обука, се смета за значаен дел од одговорот.

Во истата насока оди и потребата од силно вложување во преквалификација и современо образование. Дигиталните вештини и стручното образование сè повеќе се издвојуваат како клучни инструменти за прилагодување на работната сила кон брзите промени во економијата.

Сепак, проблемот не е само квантитативен, туку и квалитативен. Во одредени сектори, како градежништвото и транспортот, ниските плати и неповолните работни услови директно ја намалуваат атрактивноста на работните места. Затоа, подобрувањето на условите за работа, пократки и поуредени работни распореди и посилна заштита на работничките права се гледаат како неопходен чекор за стабилизирање на пазарот.

Дополнителен неискористен потенцијал се крие и во внатрешната мобилност во рамките на ЕУ. Иако слободното движење постои како принцип, административните бариери и различните национални системи сè уште ја отежнуваат реалната размена на работна сила меѓу државите членки. Поголема дигитализација и усогласување на процедурите би можеле значително да ја олеснат оваа размена.