Холандија има најдобар пензиски систем во светот: Кои европски земји се на врвот и колку се одржливи нивните пензии?

Холандија четврта година по ред го задржува првото место на глобалната ранг-листа на пензиски системи. Сепак, експертите предупредуваат дека стареењето на населението и намалувањето на бројот на работници создаваат сè поголем притисок врз пензиските фондови во Европа.

Додека некои европски економии се соочуваат со сериозни предизвици во финансирањето на пензиите, Холандија се издвојува како земја со најдобро оценет пензиски систем во светот. Ова го покажува Глобалниот индекс на пензиски системи за 2026 година, кој опфаќа 55 земји и системи што покриваат 66 отсто од светското население.

Според истражувањето на компанијата „Марш“ (Marsh) и Институтот CFA, Холандија освоила 85,8 од можните 100 поени. На второто место е Данска со 84,1 поен, а на третото Исланд со 84 поени. Меѓу најдобро рангираните земји се и Шведска, Финска и Норвешка.

Индексот ги оценува пензиските системи според три главни критериуми: висината и соодветноста на пензиските примања, долгорочната финансиска одржливост и квалитетот на управувањето со системот, вклучувајќи ја заштитата на корисниците.

Како функционира пензискиот систем во Холандија?

Холандија го задржува првото место четврта година по ред благодарение на системот што комбинира државна пензија, дополнителни пензиски примања преку работодавачите и значителни средства во пензиските фондови, кои се инвестираат за да се обезбедат идните исплати.

Сепак, и оваа земја спроведува реформи. Моделот во кој висината на пензијата однапред се утврдува врз основа на платата и работниот стаж постепено се заменува со систем што во поголема мера се потпира на уплатените придонеси и приносите од инвестициите. Се очекува промената да биде завршена до 2028 година.

Меѓу европските земји со високо оценети пензиски системи се и Швајцарија, Велика Британија, Франција, Ирска, Белгија, Германија, Португалија и Хрватска.

Но, високите пензии не значат автоматски дека системот е финансиски одржлив.

Шпанија, на пример, добила 83 поени за соодветноста на пензиските примања, но само 33 поени за одржливоста. Франција освоила 85 поени за соодветноста, наспроти 49,3 поени за одржливоста.

Меѓу земјите што се соочуваат со изразени долгорочни ризици се и Италија и Австрија. Турција е последна меѓу европските земји опфатени со истражувањето.

Сè помалку работници треба да финансираат сè повеќе пензионери

Еден од најголемите предизвици за пензиските системи е демографската промена. Луѓето живеат подолго, а истовремено се раѓаат сè помалку деца. Тоа значи дека се намалува бројот на работници кои преку придонесите ги финансираат пензиите на сè поголем број пензионери.

Грејам Пирс од компанијата „Марш“ предупредува дека во наредните децении односот меѓу бројот на пензионери и бројот на вработени би можел значително да се влоши.

Во пензиските системи што се финансираат од тековните придонеси, уплатите на денешните работници се користат за исплата на пензиите на сегашните пензионери, наместо средствата да се инвестираат за нивната старост.

На проблемот со долгорочната одржливост предупредуваат и европски претставници.

Претседателот на германската централна банка Бундесбанк, Јоаким Нагел, оценил дека поврзувањето на старосната граница за пензионирање со очекуваниот животен век би можело да ѝ помогне на Германија.

Во Франција, тогашниот гувернер на централната банка, Франсоа Вилерој де Гало, предупредил дека финансискиот товар од јавниот долг и пензиите сè повеќе се префрла врз помладите генерации.

Европската комисија во септември 2026 година ги повика граѓаните, покрај државните пензии, да размислат и за дополнително штедење, посочувајќи го растечкиот притисок врз јавните буџети.

Како да се обезбедат посигурни пензии во иднина?

Според експертите, долгорочната одржливост на пензиските системи може да се подобри преку поголемо учество на приватните пензиски фондови, дополнително штедење, подобра контрола на нивното работење и мерки што ќе ги поттикнат луѓето подолго да останат на пазарот на трудот.

Дополнителни средства за финансирање на пензиите би можеле да се обезбедат и преку даноци и придонеси, додека поголемата флексибилност во системите би им овозможила на луѓето да го приспособат заминувањето во пензија на своите можности.

Една од предложените мерки е и автоматското вклучување на вработените во дополнителни пензиски планови. Во нив би се уплаќал дел од платата, често со дополнителен придонес од работодавачот.

Експертите оценуваат дека помладите генерации не мора нужно да очекуваат пониски државни пензии, но дополнителното штедење и инвестирањето веројатно ќе имаат сè поголема улога во обезбедувањето финансиска сигурност во староста.

Доколку проблемите со финансирањето не се решаваат навреме, некои држави би можеле да бидат принудени да ја зголемат старосната граница за пензионирање или да ги намалат пензиските примања.

Затоа, навремените реформи се клучни за зачувување на сигурноста на пензионерите и за спречување на прекумерното префрлање на финансискиот товар врз идните генерации.

Извор: EUpravo zato