Светот на работникот

Менторот не мора да биде најстариот во тимот: Вештачката интелигенција ги менува правилата на менторството

Во повеќето компании знаењето традиционално се пренесува во една насока – од поискусните вработени кон помладите колеги. Но, развојот на вештачката интелигенција (AI) го менува начинот на работа, а со тоа и правилата на менторството. Сè поважна улога добива таканареченото обратно менторство, модел во кој и помладите вработени им пренесуваат знаење на поискусните колеги.

Во многу компании сè уште преовладува традиционалниот пристап: поискусните ги обучуваат помладите, ментор е оној со повеќе години работно искуство, а помладиот колега е тука да слуша и да поставува прашања.

Овој модел имаше смисла во време кога алатките и технологијата се менуваа побавно од професионалните кариери. Денес, начинот на користење на вештачката интелигенција може да се промени неколкупати додека еден проект помине од понуда до реализација.

Затоа, најкорисниот трик во текот на неделата можеби го знае колега кој е вработен во компанијата само неколку месеци.

Во тимовите што развиваат решенија засновани на вештачка интелигенција, менторството сè повеќе мора да функционира во двете насоки.

Обратно менторство: Идеја стара повеќе од четврт век

Обратното менторство не е новитет што се појавил со ерата на вештачката интелигенција.

Во 1999 година, Џек Велч, тогашен директор на компанијата „General Electric“, поврзал 500 високи раководители, меѓу кои бил и самиот, со помлади колеги кои требало да ги научат како да го користат интернетот.

Велч подоцна во интервју за „Wall Street Journal“ објаснил што добиле двете страни од оваа соработка. Раководителите побрзо ја совладале новата технологија, додека младите ментори добиле можност да станат видливи пред луѓе до кои вообичаено би стигнале дури по многу години работа.

Токму овој втор аспект често се заборава. Обратното менторство не им помага само на компаниите побрзо да учат, туку им овозможува и на помладите вработени да ги покажат своите знаења и способности.

Вештачката интелигенција не е алатка само за една генерација

На прв поглед, би можело да се заклучи дека денес младите ги учат повозрасните како да користат вештачка интелигенција, слично како што во 1999 година ги учеле да го користат интернетот.

Сепак, податоците покажуваат дека ситуацијата е посложена.

Според истражување на „Microsoft“ и „LinkedIn“ од 2024 година, меѓу вработените кои користат вештачка интелигенција на работното место, сопствени алатки што не им ги обезбедила компанијата користат:

  • 85 отсто од припадниците на генерацијата Z;
  • 78 отсто од миленијалците;
  • 76 отсто од припадниците на генерацијата X;
  • 73 отсто од највозрасните вработени.

Тоа покажува дека вештачката интелигенција ја користат припадниците на сите генерации, а разликата е во начинот на кој пристапуваат кон неа.

Помладиот колега можеби побрзо ќе испроба нова алатка, додека поискусниот може подобро да процени во кои ситуации не треба целосно да ѝ се верува.

Токму затоа е важно двете страни да учат една од друга.

Зошто размената на знаење е важна за компаниите што развиваат AI-решенија?

Во работата на развивање и воведување AI-решенија, никој не може да се потпира само на знаењето што го имал пред две години, ниту на тоа колку долго работи во компанијата.

Помладиот вработен, кој е дел од тимот само неколку месеци, може да донесе поинаква перспектива и да постави прашање што ќе отвори нови можности.

Компаниите што не го користат овој потенцијал плаќаат двојна цена. Учат побавно, а младите вработени кои имаат што да кажат може да заминат во организации каде што нивното мислење ќе биде слушнато.

Затоа, на помладите колеги треба да им се даде ист простор како и на најискусните, како на состаноците, така и во комуникацијата со клиентите.

При вработување луѓе на почетокот од кариерата, прашањето што тие можат да му понудат на тимот станува особено важно.

Знаење во двете насоки: Што можат да научат помладите и поискусните колеги едни од други?

Од помладите колеги, поискусните често можат да научат како побрзо да се приспособат на промените.

Младите полесно се осмелуваат да испробаат нова алатка, да пронајдат поедноставен начин за извршување на некоја задача и да го постават прашањето: „Зошто ова го правиме токму на овој начин?“

Од поискусните колеги, пак, помладите го учат она што ниту една дигитална алатка не може целосно да го замени – како навистина размислува клиентот и зошто решение што функционира совршено во демонстрациска верзија може да потфрли кога ќе се примени врз реални податоци.

Најдобри резултати се постигнуваат кога овие две перспективи ќе се сретнат во истиот разговор.

Доброто прашање го започнува разговорот, а искуството помага да се дојде до решение. Постариот колега, кој со години го развивал и подобрувал истиот систем, често знае каде се наоѓа одговорот.

Што треба да прашаат младите кога го избираат првиот работодавач?

За компаниите што се занимаваат со вештачка интелигенција, голема грешка би била да не го слушнат она што помладите вработени веќе го знаат.

Затоа, при изборот на првиот работодавач, младите треба да прашаат не само од кого ќе учат, туку и кој ќе учи од нив.

Во тимовите што развиваат AI-решенија, одговорот на второто прашање може да открие за компанијата исто толку колку и одговорот на првото.

Заклучокот е дека годините работно искуство не се единственото мерило за знаење. Во современата работна средина, добриот ментор не мора да биде најстариот член на тимот, туку оној кој има знаење што може да го сподели – без оглед на возраста или работниот стаж.

Извор: Bizportal.rs