Најтешката работа на светот? Словенец работи на -80 степени во ледена пустош

Физичарот Мишел Адамич е првиот Словенец кој престојува на оддалечената истражувачка станица Амундсен-Скот на Јужниот Пол, каде што како дел од Американската антарктичка програма (USAP) се грижи за еден од најнеобичните научни уреди во светот – Телескопот на Јужниот Пол (SPT).

Работата во услови на екстремна студеност бара огромна физичка и психичка издржливост, но и откажување од голем број работи што во секојдневниот живот ги земаме здраво за готово.

„Како да сум астронаут на друга планета“

Адамич моментално е докторанд на Универзитетот Мекгил во Монтреал и е дел од истражувачката група која ја развила електрониката за телескопот. Токму неговото знаење и искуство му овозможиле да стане дел од тимот кој останува на Антарктикот во текот на зимата.

Пред да биде избран за едногодишната мисија, тој морал да помине низ неколку интервјуа и низа специјализирани медицински прегледи.

На Јужниот Пол пристигнал во ноември 2025 година. Таму го надгледува функционирањето на SPT, под покровителство на Универзитетот во Чикаго, како еден од двајцата членови на тимот кои презимуваат на станицата.

Во интервју за Институтот за хемија, Адамич го опишал првиот впечаток од едно од најекстремните работни места на планетата.

„Штом со авионот се приближивме до Јужниот Пол, погледот од воздух беше неверојатен. Не можев да поверувам дека ова сè уште е планетата Земја“, раскажал тој.

Според него, таму не станува збор само за екстремно ниските температури. Човек мора да се откаже и од работи кои во нормални услови се составен дел од животот – „од ноќта и денот, растенијата, животните, зелената боја, дождот, реките и океанот“.

„Се чувствувам како астронаут на друга планета“, вели Адамич.

Работа на температури до -80 степени

Истражувачката станица Амундсен-Скот е една од трите американски бази на Антарктикот кои се постојано населени.

Во текот на летните месеци на станицата престојуваат околу 150 луѓе, додека во зимскиот период бројот се намалува на нешто повеќе од 40.

Покрај научниците кои работат на различни меѓународни експерименти, на станицата се ангажирани луѓе со најразлични професии.

„USAP секоја година објавува околу илјада работни места – од готвачи, механичари, градежници, инженери и електричари, до оператори на тешки машини, метеоролози и луѓе од други професии“, објаснува Адамич.

Неговата работа е разновидна и опфаќа механичко одржување на телескопот, електрониката и системите за ладење.

Еден од најекстремните делови од работата е качувањето на телескопот при температури кои можат да паднат до -80 степени Целзиусови. Запчаниците мора да се подмачкуваат на секои две недели, додека по снежните бури потребно е да се отстранува наталожениот снег.

Двајцата членови на зимскиот тим се менуваат во извршувањето на неделните задачи – по една работна недела следува една недела одмор.

Од итна медицинска помош до чистење тоалети

Работните обврски на Адамич не завршуваат со телескопот.

Тој е дел и од тимот за итна медицинска помош, обучен е да помага при контролата на летовите и учествува во дополнувањето гориво на авионите.

Меѓу неговите службени обврски е и чистењето на тоалетите, а доброволно се пријавува и за миење садови навечер.

„Топлата и влажна кујна е одличен лек за многу сувата кожа што ја предизвикува немилосрдната антарктичка клима“, вели тој.

Вода стара 10.000 години

Еден од најголемите предизвици за животот на Јужниот Пол е водата.

Течната вода е исклучително ретка, поради што жителите на станицата можат да се тушираат само двапати неделно, а туширањето мора да трае најмногу две минути.

Водата се добива преку специјални бунари во кои се внесува вода од генератор што постепено го топи мразот под површината.

Потоа течната вода се испумпува, додека отпадната вода и фекалиите се испумпуваат во новонастанатата празнина.

Адамич за Радио-телевизија Словенија објаснил дека водата е стара околу 10.000 години и дека не содржи минерали, поради што е слична на дестилирана вода.

Пред да стане погодна за пиење, водата минува низ повеќе филтри за прочистување, а потоа во неа се додаваат потребните минерали.

Што најмногу му недостасува?

И покрај необичното искуство, изолираноста од остатокот од светот носи и голема цена.

Во интервју за Радио-телевизија Словенија, Адамич открил што најмногу му недостасува.

„Мојата девојка, моето семејство, зеленилото, растенијата, животните…“

Во текот на летото, тимот дури забележал и една птица, за која претпоставуваат дека залутала на Јужниот Пол. Нејзината појава била толку необична и возбудлива за луѓето на станицата што ја фотографирале и направиле постер.

На Адамич му недостасуваат и многу други, навидум обични работи – можноста за викенд да оди во планина, да се оддалечи од работата, да посети омилен ресторан, да си зготви омилено јадење или едноставно да оди во спа-центар.

На местото каде што температурите можат да паднат до -80 степени, а најблиската околина е километри ледена пустош, токму овие секојдневни нешта стануваат најголем луксуз.