Пишувањето со рака открива рани знаци на когнитивно пропаѓање, открија научници

Едноставните и сигурни тестови за рано откривање на когнитивното пропаѓање се клучни за навремено лекување и поддршка на пациентите, а ново истражување покажува дека вежбите со пишување со рака би можеле да станат основа токму за такви тестови.

Иако пишувањето со рака е вештина што денес, во дигиталната ера, сè поретко се практикува, за научниците е особено интересно бидејќи истовремено ги тестира моторичките способности и менталната обработка, претставувајќи сложен тренинг за мозокот, пишува ScienceAlert.

„Ова е прозорец кон мозокот“

Претходните студии веќе го поврзале слабеењето на способноста за пишување со болести како што е Алцхајмерова болест, а сега истражувачите од универзитетот во Евора во Португалија сакале подетално да ги проучат тие разлики.

Во истражувањето учествувале 58 постари лица на возраст од 62 до 99 години, сместени во домови за стари лица. Од нив, 38 имале дијагностицирана некаква форма на когнитивно оштетување, додека преостанатите 20 биле сметани за когнитивно здрави.

„Пишувањето не е само моторичка активност, туку прозорец кон мозокот“, изјавила кинезиологинката Ана Рита Матијаш од Универзитетот во Евора.

„Утврдивме дека постарите лица со когнитивни оштетувања покажуваат различни обрасци во времетраењето и организацијата на движењата при пишувањето.“

Разлики забележани во задачата со диктат

Користејќи дигитално пенкало и таблет, секој учесник требало да изврши неколку задачи, меѓу кои цртање точки и линии, препишување реченици и пишување реченици по диктат.

Најголемите разлики меѓу двете групи биле забележани токму кај задачата со пишување по диктат, која бара слушање, помнење, претворање на звукот во текст и физички чин на пишување.

Лицата со дијагностицирано когнитивно оштетување, по правило, трошеле повеќе време за секој потег со пенкалото и користеле повеќе, а понекогаш и помалку, потези за да ја завршат задачата.

„Задачите што бараа поголем когнитивен напор открија дека когнитивното пропаѓање се одразува врз ефикасноста и доследноста на организацијата на движењата при пишувањето“, додала Матијаш.

Ветувачки резултати, но и ограничувања

Овие наоди ја поддржуваат теоријата дека когнитивното пропаѓање ја намалува способноста на мозокот да се приспособува при сложени задачи, поради што мозочните мрежи задолжени за моторичките активности стануваат преоптоварени.

„Времетраењето и организацијата на потезите со пенкалото се тесно поврзани со начинот на кој мозокот ги планира и извршува дејствата, а тоа зависи од работната меморија и извршната контрола“, објаснува Матијаш.

„Со пропаѓањето на тие когнитивни системи, пишувањето станува побавно, поиспрекинато и помалку усогласено. Од друга страна, некои други карактеристики можат да останат релативно зачувани, особено во раните фази на когнитивното пропаѓање, што ги прави помалку сигурни показатели.“

Истражувањето дава охрабрувачки почетни резултати кои укажуваат дека тестовите со пишување би можеле да се користат за когнитивни проценки без скапа опрема или посети на болници. Сепак, научниците нагласуваат дека се потребни дополнителни истражувања.

Студијата опфатила релативно мал број луѓе и не ги следела учесниците низ подолг временски период за да се утврди како нивната способност за пишување се менувала со напредувањето на когнитивното пропаѓање и стареењето. Исто така, не бил земен предвид ефектот од лековите, кои можеле да влијаат врз моторичките способности.

Целта е едноставна и достапна алатка

Со поголеми и посеопфатни студии, овие ограничувања би можеле да се надминат, а анализата на ракописот би можела да овозможи откривање на когнитивното пропаѓање уште пред појавата на очигледни симптоми, како губење на меморијата.

Научниците веќе истражуваат различни методи за рано предупредување – од биомаркери во крвта до анализи на гласовни обрасци – а анализата на ракописот би можела да стане важен дел од тој арсенал.

„Долгорочната цел е да се развие алатка што е лесна за користење, брза и ценовно достапна, и која би можела да стане дел од секојдневната здравствена пракса без потреба од специјализирана или скапа опрема“, заклучила Матијаш.

Истражувањето е објавено во списанието Frontiers in Human Neuroscience.

Извор: Index.hr