Популацијата на еден од најзагрозените видови мајмуни тројно се зголемила во Виетнам

Популацијата на тонкинскиот мајмун со краток нос, еден од најзагрозените видови примати во светот, во виетнамската шума Кау Каи тројно се зголемила во последните 20 години. Сепак, од друга шума овој редок вид речиси целосно исчезнал.

Иако со децении се сметало дека видот е изумрен, во деведесеттите години повторно бил откриен во неколку изолирани групи. Најновите податоци покажуваат сосема различен развој на ситуацијата зависно од локацијата, пренесува CNN.

Тонкинските мајмуни со краток нос се ендемски вид што живее исклучиво во расцепкани шумски подрачја во двете најсеверни виетнамски провинции долж границата со Кина.

Популација од само 50 единки била откриена во Кау Каи во 2002 година. Денес мајмуните речиси исчезнале од другите подрачја каде што некогаш живееле, но најновото истражување на непрофитната организација „Fauna & Flora International“ покажува дека популацијата во Кау Каи се зголемила повеќе од тројно, достигнувајќи 160 единки.

Се проценува дека овие 160 критично загрозени мајмуни сочинуваат околу 80 проценти од вкупната популација на видот.

„Ова е едно од нашите најуспешни истражувања досега“, изјавил Кан Суан Чу, раководител на проектот за заштита на тонкинскиот мајмун со краток нос во организацијата „Fauna & Flora“.

Според него, резултатите даваат надеж за опстанок на овој чувствителен вид и би можеле да послужат како модел за обновување на популациите во други виетнамски шуми.

Значително зголемување

И покрај препознатливите црти на лицето, овие мајмуни се плашливи и повлечени, избегнуваат луѓе и често бегаат при секој непознат звук, објаснува Чу. Токму затоа е многу тешко да се избројат.

Поради интензивниот лов за потребите на традиционалната медицина, а понекогаш и за месо, тонкинските мајмуни со краток нос биле толку ретки што во осумдесеттите години се верувало дека се изумрени.

Набргу по откривањето на популацијата во Кау Каи, организацијата „Fauna & Flora“ воспоставила теренска станица и организирала локални тимови за заштита кои патролираат низ шумата, отстрануваат стапици и пријавуваат нелегална сеча или лов.

Со цел да им се помогне на локалните заедници кои традиционално зависеле од земјоделство или собирање шумски плодови, проектот создава нови извори на приходи, како што е вработување во патролните тимови.

Други партнери, како „New Nature Foundation“ и Зоолошката градина во Денвер, работат на намалување на притисокот врз шумата преку дистрибуција на штедливи печки кои ја намалуваат потребата од огревно дрво за 50 проценти.

Тран Ван Он, член на локалниот тим за заштита, забележал „значително зголемување“ на свеста кај заедницата за важноста на зачувувањето.

„Луѓето сега не само што се посвесни за заштитата на овој ендемски виетнамски вид, туку и за важноста на зачувувањето на шумските живеалишта и другите диви животни“, навел Он во писмена изјава.

Потрага на 1.000 хектари

Истражувањето спроведено во октомври и ноември 2025 година било најобемното досега, вели Чу.

Повеќе од 30 луѓе од единицата за заштита и локалната заедница биле поделени во 10 групи и десет дена кампувале во шумата за да спроведат истражување на подрачје од 1.000 хектари.

Чу објаснува дека била користена нова методологија: картата на резерватот била поделена на „ќелии“, при што секоја група била одговорна за една област, со што се избегнало двојно броење и се зголемила ефикасноста.

Тимовите користеле и дронови со термални камери, фотозамки и паметни акустични сензори „Audiomoth“ за следење на уникатните огласувања на мајмуните.

За Чу, кој работи на проектот веќе седум години, лесно е да ги разликува поединечните мајмуни.

„Многу се разликуваат – можете да ја видите нивната боја, опашката, а и различно се огласуваат, така што сè е многу јасно“, вели тој.

Додека едни опстануваат, други исчезнуваат

Резултатите од Кау Каи се во остар контраст со оние од Куан Ба, шума во која некогаш живеела втората најголема популација.

Според Чу, патролните тимови во Куан Ба не виделе ниту еден мајмун од 2020 година, а за време на последното истражување во 2024 година не бил пронајден никаков траг од видот.

Најголемиот проблем, вели Чу, е одгледувањето кардамон – скап зачин кој носи добра заработка.

Неговото одгледување вклучува расчистување на дрвјата за да се прореди густата крошна, како и сечење дрвја за сушење на плодовите, што го уништува шумскиот екосистем од кој зависат тонкинските мајмуни со краток нос.

Кога во 2007 година таму била пронајдена силна популација, организацијата „Fauna & Flora“ формирала три локални тима за заштита.

Но, за разлика од Кау Каи, Куан Ба не е формално заштитено подрачје, што го ограничува долгорочното управување со живеалиштето.

Сепак, организацијата не се откажува од Куан Ба.

„Подрачјето е толку големо што можноста да се забележат е многу мала, па затоа не веруваме дека целосно исчезнале“, вели Чу.

Во моментов се работи на создавање коридори за диви животни од Кау Каи, со надеж дека еден ден тие ќе се поврзат со Куан Ба.

„Биолошката разновидност таму е многу богата, особено кога станува збор за водоземци и влекачи. Но, едно е сигурно – ако тоа подрачје го сметаме за второ важно живеалиште за мајмуните, мора да преземеме повеќе мерки за заштита и да се обидеме да го намалиме присуството на луѓе во шумата“, заклучува Чу.

Извор: Index.hr