Работодавачите мора да ја наведат почетната плата во огласот: Само 5 земји од ЕУ го воведоа правилото
Истражување на Европската конфедерација на синдикати (ETUC) покажува дека жените во Европската Унија поради разликата во платите годишно губат 358 милијарди евра, односно речиси 3.900 евра по вработена жена.
Повеќето Европејци кои бараат работа сè уште не знаат колкава плата можат да очекуваат, бидејќи огласите најчесто не содржат информации за заработката.
Кандидатите вложуваат време и труд во апликации, интервјуа и тестирања, а висината на платата често ја дознаваат дури на крајот од процесот на селекција.
Европската комисија смета дека ваквата практика може да поттикне дискриминација и да ја зголеми разликата во платите меѓу мажите и жените. Поради тоа, ЕУ ја донесе Директивата за транспарентност на платите.
Рокот за нејзина примена беше 7 јуни годинава, но повеќето членки сè уште не ја пренеле во своето национално законодавство.
Италија е лидер меѓу големите економии
Меѓу големите европски економии, директивата досега ја спровела само Италија.
Податоците на глобалната платформа за вработување „Indeed“ покажуваат дека уделот на италијанските огласи за работа во кои е наведена платата пораснал од 26 отсто во јули 2025 година на 61 отсто во јули 2026 година.
Со тоа Италија ја презела водечката позиција според транспарентноста на платите меѓу петте најголеми европски економии.
„Италија се издвојува како лидер во транспарентноста на платите меѓу големите европски економии. Податоците покажуваат дека регулативата навистина поттикнува конкретни промени“, изјави за „Euronews Business“ Павел Адрјан, директор за економски истражувања во „Indeed“.
Според написот што PwC го објави на почетокот на август, директивата во националното законодавство ја пренеле само пет членки на ЕУ: Италија, Словачка, Малта, Литванија и Грција.
Шпанија постигнала ограничен напредок, Германија ја одложила примената до почетокот на 2027 година, додека статусот на Франција останува нејасен.
Хрватска, исто така, не ја пренела директивата во рокот до 7 јуни. Измените на Законот за работни односи сè уште не стапиле во сила.
Италија за првпат ја престигна Велика Британија
Иако не е членка на ЕУ, Велика Британија од почетокот на 2020 година имала најголем удел на огласи со наведена плата на „Indeed“.
Во јануари 2020 година, 40 отсто од британските огласи содржеле информација за платата, додека Франција била на второ место со 20 отсто.
Но, во јули 2026 година Италија за првпат ја престигнала Велика Британија според транспарентноста на платите.
Уделот на огласите со наведена плата во Италија достигнал 61 отсто, додека во Велика Британија бил 60 отсто.
Од останатите набљудувани земји, Холандија е најблиску со 49,5 отсто. Во Франција уделот е 43 отсто, додека во Германија и Шпанија е значително понизок – 14 и 18 отсто.
Промената во Италија е особено значајна ако се има предвид дека во јули минатата година само 26 отсто од огласите содржеле информација за платата.
„Уделот на италијанските огласи со наведена плата порасна од 35 отсто во јануари на 61 отсто во јули. Трендот се забрза откако во јуни стапи во сила директивата на ЕУ“, вели Адрјан.
Според него, Италија отишла и чекор подалеку од директивата, бидејќи од работодавачите бара распонот на платата да биде наведен директно во огласот.
На тој начин кандидатите можат да дознаат колку би заработувале уште пред да аплицираат.
Платата треба да биде позната уште пред аплицирањето
Адрјан посочува дека растот на бројот на огласи со наведена плата започнал уште пред официјалниот рок за примена на директивата, бидејќи дел од работодавачите однапред се приспособиле на новите правила.
Според новите правила, работодавачите треба да ја наведат почетната плата или распонот на платата уште во огласот за работа, наместо кандидатите да ја дознаваат оваа информација подоцна во процесот на селекција.
Сепак, не се очекува сите огласи да содржат информации за платата. Во Италија, на пример, одредени видови работни места се изземени од обврската, а за некои правни детали околу примената сè уште се разговара.
Адрјан нагласува дека, иако сè уште не сите огласи содржат податоци за платата, практиката на работодавачите се менува и трендот кон поголема транспарентност е јасен.
Жените и понатаму заработуваат помалку од мажите
Разликата во платите меѓу мажите и жените во ЕУ изнесувала 11,1 отсто во 2024 година, според податоците на Евростат.
Тоа значи дека на секои 100 евра што ги заработуваат мажите, жените во просек заработуваат 88,9 евра.
„Следниот тест ќе биде дали и другите европски земји ќе успеат да постигнат сличен напредок и принципот на транспарентност да го применат во пракса“, вели Адрјан.
Тој предупредува дека транспарентноста на платите во Европа и понатаму заостанува, бидејќи многу законодавни тела ја одложуваат примената на правилата.
Генералната секретарка на Европската конфедерација на синдикати (ETUC), Естер Линч, оцени дека непочитувањето на рокот за примена на директивата претставува „предавство на вработените жени“.
„Тајноста на платите му ја дава целата моќ на работодавачот, а на жените и нивните синдикати им ги одзема основните информации потребни за да се борат за себе“, изјави Линч.
Истражувањето на ETUC покажало дека жените во Европската Унија поради разликата во платите годишно губат 358 милијарди евра, што е речиси 3.900 евра по вработена жена.
Извор: EUpravo zato / Euronews
