Сакате да отворите сопствен бизнис? Еве колку чини регистрацијата, кои даноци треба да ги плаќате и како да добиете државна помош

Имате идеја за сопствен бизнис, но не знаете од каде да започнете? Отворањето фирма во Македонија подразбира неколку важни чекори – од изборот на правната форма и регистрацијата во Централниот регистар до исполнувањето на даночните обврски и обезбедувањето почетен капитал.

За оние што сакаат да започнат сопствена дејност, добрата вест е дека постапката за регистрација може да се спроведе и електронски. Сепак, пред да се направи првиот чекор, важно е идните претприемачи да ги пресметаат трошоците и да се информираат за обврските што ги очекуваат по основањето на фирмата.

Прв чекор: Проверете дали вашата бизнис-идеја може да донесе заработка

Пред да вложите пари и да регистрирате фирма, најважно е да проверите дали постои пазар за производот или услугата што планирате да ги понудите.

Не е доволно да имате добра идеја. Потребно е да знаете кои би биле вашите потенцијални клиенти, колку се подготвени да платат и кој веќе нуди слични производи или услуги.

Затоа, пред започнувањето на бизнисот, обидете се да одговорите на неколку прашања:

• Кои се вашите потенцијални купувачи?
• Која е конкуренцијата?
• По што вашиот производ или услуга ќе се разликува од останатите?
• Колку пари ви се потребни за почеток?
• Колкави ќе бидат месечните трошоци?
• Колкав приход треба да остварувате за да ги покриете трошоците?

Корисно е да подготвите едноставен бизнис-план во кој ќе ги наведете почетниот капитал, трошоците за опрема, евентуалниот закуп на простор, маркетингот, сметководствените услуги, даноците и очекуваните приходи.

Особено е важно да имате финансиска резерва за првите месеци. Новиот бизнис не мора веднаш да почне да носи заработка.

Каква фирма да отворите: ДОО, ДООЕЛ или трговец поединец?

Една од првите одлуки е изборот на правната форма под која ќе работи бизнисот.

Во Македонија постојат неколку форми на деловни субјекти, но меѓу најчестите избори за оние што започнуваат сопствен бизнис се:

Друштво со ограничена одговорност (ДОО)

Оваа форма е погодна за бизниси што ги основаат две или повеќе лица. Друштвото претставува посебен правен субјект, а содружниците, по правило, не одговараат лично за обврските на друштвото надвор од законски предвидените исклучоци.

Друштво со ограничена одговорност од едно лице (ДООЕЛ)

ДООЕЛ е форма на друштво со ограничена одговорност што ја основа едно лице. Може да биде соодветен избор за претприемач кој сака самостојно да управува со својот бизнис, но да работи преку посебно правно лице.

Трговец поединец (ТП)

Оваа форма е наменета за физичко лице кое самостојно врши дејност. Регистрацијата може да биде поедноставна, но постои важна разлика: трговецот поединец одговара за обврските од работењето со целиот свој имот.

Затоа, изборот не треба да се прави само врз основа на трошоците за регистрација. Треба да се земат предвид и деловниот ризик, очекуваните приходи, начинот на работење и можноста за проширување на бизнисот.

Како се регистрира фирма во Македонија?

Регистрацијата на фирмите се врши преку Централниот регистар на Република Северна Македонија.

Постапката може да се спроведе преку регистрациски агент или самостојно, во согласност со законски предвидените услови. За електронско поднесување на пријавата потребни се соодветни дигитални сертификати.

Пред поднесувањето на пријавата, потребно е да ги подготвите основните податоци:

• Име на фирмата.
• Седиште и адреса на деловниот субјект.
• Претежна дејност и соодветна шифра.
• Податоци за основачот или основачите.
• Податоци за управителот и овластените лица.
• Основачки акт и друга документација, зависно од правната форма.

Централниот регистар преку едношалтерскиот систем овозможува интегрирана регистрација на деловниот субјект и доделување даночен идентификациски број.

За одредени дејности, како што се угостителството, здравството, образованието, транспортот и производството на храна, може да бидат потребни и дополнителни дозволи или исполнување посебни услови.

Колку чини отворањето фирма?

Еден од најважните фактори за идните претприемачи е почетниот трошок за регистрација.

Точниот износ зависи од правната форма, начинот на поднесување и тоа дали постапката се спроведува самостојно или преку регистрациски агент.

Покрај административните трошоци, треба да се предвидат и можни дополнителни издатоци за:

• Подготовка на основачки документи.
• Услуги од регистрациски агент.
• Сметководител.
• Отворање и одржување деловна банкарска сметка.
• Набавка на опрема и материјали.
• Закуп на деловен простор.
• Маркетинг и промоција.
• Посебни дозволи и лиценци, доколку се потребни.

Важно е да се направи разлика меѓу трошоците за регистрација и капиталот потребен за реално започнување на работата. Регистрирана фирма не значи автоматски дека имате доволно средства за нејзино функционирање.

Кои даноци треба да ги плаќате?

По регистрацијата, секој претприемач треба да се информира за даночните обврски што произлегуваат од неговата дејност и правната форма на работење.

Во Македонија, основните даночни стапки се:

Данок на добивка – 10 проценти

Данокот на добивка за правните лица се пресметува по стапка од 10 проценти, согласно даночната основа и важечките прописи.

Постојат и посебни олеснувања и поедноставени даночни режими за одредени мали и микро трговски друштва, зависно од остварениот приход и исполнувањето на законските услови.

Данок на личен доход – 10 проценти

Данокот на личен доход се применува на различни видови приходи на физичките лица, вклучително и приходи од самостојна дејност, согласно законските правила.

Данок на додадена вредност (ДДВ)

Општата стапка на ДДВ изнесува 18 проценти, додека за одредени производи и услуги се применуваат повластени стапки од 5 и 10 проценти.

Регистрацијата за ДДВ е задолжителна за даночните обврзници што ќе го надминат законски утврдениот праг на оданочив промет од два милиони денари, согласно условите и правилата за регистрација.

Не секоја новоотворена фирма автоматски станува ДДВ-обврзник. Затоа, пред започнувањето на работењето, важно е да се провери дали конкретниот бизнис има обврска за регистрација.

Дали ви е потребна фискална каса?

Ова е уште едно важно прашање за оние што планираат да отворат сопствен бизнис.

Обврската за користење фискален систем на опрема зависи од видот на дејноста и начинот на кој се врши прометот.

Кога постои законска обврска за регистрирање на готовинските плаќања, претприемачот треба да користи соодветен фискален систем и да издава фискални сметки на купувачите или корисниците на услугите.

Постојат и законски предвидени исклучоци за одредени видови дејности.

Затоа, пред да започнете со продажба на производи или услуги, проверете во Управата за јавни приходи дали за конкретната дејност е задолжителна фискализација.

Што треба да направите по регистрацијата?

Откако Централниот регистар ќе ја заврши постапката, започнува подготовката за секојдневното работење.

Новиот сопственик на фирмата треба да:

• Отвори деловна банкарска сметка.
• Организира редовно сметководство.
• Ги провери даночните обврски и роковите за плаќање.
• Уреди како ќе ги издава фактурите и ќе ги наплатува услугите.
• Провери дали има обврска за фискализација и регистрација за ДДВ.
• Обезбеди потребни дозволи, доколку се пропишани.
• Подготви понуда, опрема и план за привлекување клиенти.

Доколку планира да вработува лица, работодавачот треба да ги исполни и обврските поврзани со пријавувањето на работниците, исплатата на плата, придонесите и почитувањето на работничките права.

Важно е да се знае дека фирмата може да има административни, сметководствени и други обврски и во периоди кога не остварува приходи.

Може ли да добиете државна помош за започнување бизнис?

Луѓето што сакаат да започнат сопствен бизнис не мора секогаш да се потпрат исклучиво на сопствените заштеди.

Во Македонија постојат програми за поддршка на самовработувањето и претприемништвото, меѓу кои и мерки што ги спроведува Агенцијата за вработување.

Во 2026 година е објавена програма за самовработување со грант, во рамките на Оперативниот план за активни програми и мерки за вработување и услуги на пазарот на трудот.

Заинтересираните невработени лица можат да се информираат за условите, начинот на аплицирање и достапните можности преку надлежните центри за вработување.

Програмите може да вклучуваат финансиска поддршка, обуки за претприемништво и помош при подготовката на бизнис-планот.

Сепак, важно е да се проверат условите на секој конкретен јавен повик. Некои програми имаат ограничувања во однос на статусот на кандидатот, дејноста, возраста или моментот на регистрирање на бизнисот.

Затоа, пред да регистрирате фирма со очекување дека ќе добиете грант, проверете дали тоа е дозволено според условите на програмата.

Најважно е да не брзате со вложувањето

Имањето добра бизнис-идеја е само почеток. Успешното работење бара планирање, финансиска дисциплина, познавање на пазарот и разбирање на законските обврски.

Пред да вложите пари, проверете дали постои побарувачка за производот или услугата, направете реална финансиска пресметка и информирајте се за правната форма што најмногу одговара на вашите планови.

Регистрацијата на фирма е важен административен чекор, но вистинскиот предизвик започнува потоа – кога бизнисот треба да најде клиенти, да оствари приходи и да ги покрие трошоците.

Добро разработен план и реални очекувања можат да бидат разликата меѓу бизнис што ќе опстане и идеја што ќе остане само на хартија.

Текстот е обработен од порталот Бизпортал