Вештачката интелигенција ќе ги менува работните места: пократко работно време и повисоки плати или поголем притисок врз работниците?
Автоматизацијата може да донесе поголема продуктивност и подобри услови за работа, но истовремено отвора прашања за отпуштањата, надзорот врз вработените и зголемувањето на работните обврски.
Вештачката интелигенција сè повеќе навлегува во работните процеси, а нејзиното влијание врз пазарот на трудот станува едно од најважните прашања за работниците и работодавачите. Новите технологии можат да овозможат пократко работно време, повисоки плати и поефикасно извршување на задачите. Сепак, постои и спротивно сценарио – поголем работен притисок, засилен надзор и губење на работни места.
На овие ризици и можности предупредува новиот водич на австралиската влада за примена на вештачката интелигенција на работните места, претставен од министерката за работни односи Аманда Ришворт.
Според препораките, воведувањето на вештачка интелигенција не треба да биде еднострана одлука на компаниите. Работниците треба навремено да бидат информирани како технологијата ќе влијае врз нивните работни позиции, а на оние чии задачи ќе бидат автоматизирани треба да им се овозможи преквалификација и премин на други работни места.
Почетните работни позиции се најизложени на автоматизација
Особено загрижувачки е влијанието врз работните места за кои не се потребни големо искуство и специфични квалификации. Токму почетните позиции би можеле да бидат меѓу првите што ќе бидат заменети или значително изменети со помош на вештачката интелигенција.
Ова може да им го отежни влезот на младите луѓе на пазарот на трудот, особено на оние кои преку почетни работни позиции стекнуваат искуство и ги развиваат своите професионални вештини.
Водичот посочува и дека последиците од технолошките промени нема да бидат еднакви за сите. Младите и повозрасните работници, жените, лицата со попреченост и припадниците на домородните заедници би можеле да се соочат со поголеми предизвици.
Повеќе продуктивност не значи автоматски подобри услови за работа
Едно од клучните прашања е кој ќе ги почувствува придобивките од зголемената продуктивност.
Ако вештачката интелигенција им овозможи на компаниите да завршуваат повеќе работа за пократко време, тоа не значи дека автоматски ќе се подобри и положбата на вработените.
Технолошкиот напредок може да резултира со повисоки плати, пократко работно време и пофлексибилни распореди. Но, постои опасност компаниите да ги искористат новите можности исклучиво за намалување на трошоците и зголемување на профитот.
Австралискиот пратеник Ед Хусик го отвори токму ова прашање, посочувајќи дека треба да се утврди дали придобивките од вештачката интелигенција ќе се одразат преку подобри услуги и повисоки плати или првенствено преку намалување на трошоците за работна сила.
Ризик од поголем надзор и работен притисок
Покрај можните отпуштања, новите технологии носат и други ризици за работниците.
Меѓу нив се дигиталниот надзор врз вработените, несоодветното организирање на работните смени, нереалните очекувања за продуктивност и дискриминацијата при користење на автоматизирани системи.
Постои и можност работодавачите да ги автоматизираат полесните задачи, оставајќи им на вработените посложени и поинтензивни обврски. Во такви услови, технологијата наместо да го олесни работењето, може дополнително да го зголеми притисокот врз вработените.
Затоа, австралискиот владин водич нагласува дека компаниите треба да ги вклучат работниците во процесот на воведување на новите технологии и да обезбедат соодветна обука.
Големите компании веќе ги чувствуваат промените
Прашањето за влијанието на вештачката интелигенција врз вработувањето доби дополнително внимание по најавите за намалување на бројот на работници во неколку големи австралиски компании.
Според информациите објавени во австралиските медиуми, „Qantas“ најави укинување на 850 работни места, „National Australia Bank“ најави намалување за 2.500 работници, додека технолошката компанија „Canva“ објави планови за отпуштање на 1.200 вработени.
Промените се поврзуваат, меѓу другото, со автоматизацијата и поширокото воведување на вештачката интелигенција.
Од друга страна, австралиската централна банка засега не забележува значителни докази дека вештачката интелигенција предизвикува сериозни нарушувања на пазарот на трудот. Сепак, посочува дека идните последици остануваат неизвесни, особено во професиите поврзани со администрацијата, програмирањето и работата во контакт-центрите.
Главниот предизвик за работодавачите, но и за институциите, ќе биде да се обезбеди технолошкиот напредок да не оди на штета на работничките права. Вештачката интелигенција може да го промени начинот на кој работиме, но прашањето останува дали придобивките од таа промена ќе бидат распределени и меѓу работниците.
Извор: The Guardian
