НА РАБОТНИЦИТЕ ИМ СТАВИЈА КАМЕРИ НА ГЛАВИТЕ ЗА ДА ИМ ГО СЛЕДАТ СЕКОЈ ПОТЕГ: Податоците што се собираат вредат МИЛИЈАРДИ!

Замислете да дојдете на работа, а менаџерот, наместо нова задача, да ви врачи камера која мора да ја монтирате на челото. Без никакво објаснување. Токму ова ѝ се случило на 32-годишната Лалита (името е променето поради заштита на приватноста), работничка во текстилна фабрика на периферијата на Њу Делхи.

„Исто како што луѓето монтираат CCTV камери на ѕид, така тие монтираа една на нас“, раскажува Лалита, присетувајќи се како во почетокот целата ситуација им изгледала смешна.

Зад овој бизарен потег на управата се крие суровата реалност на глобалната технолошка трка: работниците во земјите во развој несвесно тренираат хуманоидни роботи кои еден ден можеби ќе ги остават без работа.

Што се „егоцентрични податоци“ и зошто вредат милијарди?

Додека Лалита шие кошули и панталони, камерата на нејзината глава бележи сè:

• Ритамот на нејзините раце кои ја водат ткаенината низ машината за шиење;
• Прецизноста на движењата и брзината со која ги поправа грешките;
• Па дури и нејзината интеракција со колегите.

Во светот на технологијата, овие снимки од прво лице се нарекуваат егоцентрични податоци. Тие денес се сметаат за најголемото тесно грло во развојот на роботиката и вештачката интелигенција (AI).

За разлика од јазичните модели како ChatGPT или Gemini, кои учат од текстови на интернет, хуманоидните роботи мора да научат како да се движат и да работат во реалниот свет. За робот да замени човек на лента, потребни се стотици милиони, па дури и милијарди часови снимки од човечки труд.

Илон Маск и индиските „рудници за податоци“

Индија забрзано станува глобален центар за собирање на вакви податоци поради неверојатниот обем, разновидност и густина на евтина работна сила. Компаниите кои ги собираат овие снимки, како индискиот EgoLab, соработуваат со клиенти од самиот врв на технолошкиот свет – вклучувајќи ја и Tesla.

Потсетуваме, генералниот директор на Tesla, Илон Маск, претходно предвиде дека приближно 80% од идната вредност на компанијата нема да доаѓа од електричните возила, туку од нејзините хуманоидни роботи (Optimus).

Плата од 200 долари, а за непроценливите податоци – само сок

Истражувањето што го спроведе The Guardian открива шокантни факти: работниците кои носат паметни очила и камери не добиваат никаков паричен надоместок за генерирањето на овие непроценливи податоци.

„Понекогаш ни даваат некој освежително пијалок. Сè уште не сум сигурна дали е тоа затоа што собираме снимки или затоа што жештините во Делхи се неиздржливи“, вели Лалита, која во фабриката заработува околу 200 долари месечно.

Зошто технолошките гиганти не ги плаќаат работниците?

Компаниите тврдат дека фабриките се веќе компензирани за тоа што го дозволиле снимањето и дека дополнителни исплати за работниците не се потребни. Покрај тоа, цената е клучен фактор. Компанија која плаќа 30 долари од час за собирање податоци во САД, во Индија може да го добие истиот резултат за помалку од една шестина од таа цена.

Од обука на роботи до тотален надзор и губење на приватноста

Она што започна како обука за вештачка интелигенција, во многу фабрики се претвори во алатка за брутална контрола врз вработените. Менаџментот ги користи овие снимки за:

1. Рангирање на работниците врз основа на времето поминато во активна работа;
2. Проценка на загубите од т.н. „празни“ периоди;
3. Следење на тоа колку време работниците поминале во разговор со колегите.

Уште поалармантно е прашањето за приватноста. Гита Татра, истражувач во непрофитната организација Work Fair and Free Foundation, предупредува на морничави примери од теренот.

„Слушнав приказни за работнички во текстилната индустрија кои одат во тоалет, а забораваат дека носат камери монтирани на главата. Што се случува со безбедноста и приватноста во такви случаи? На тоа сè уште немаме одговори“, вели Татра.

Кражба на „телесното знаење“

Експертите предупредуваат дека ова е целосно нов вид на експлоатација. Традиционално, работникот го продава својот труд за плата. Сега, компаниите бесплатно го земаат нивното „телесно знаење“ – инстинктите, рефлексите и вештините кои работниците ги стекнувале со години.

Кога на крајот ја прашале Лалита дали мисли дека работниците треба да добијат дел од вредноста создадена од податоците изградени врз нивниот труд, таа само се насмеала и ја изустила реченицата која најдобро ја опишува нивната позиција:

„Ние не ја добиваме ниту целосната вредност за работата што ја работиме сега. Кој ќе нè плати кога ќе нè заменат роботите?“

Извор: Telegraf Biznis