Што е мобинг на работното место и како да го препознаете – знаци што не треба да ги игнорирате

Постојаното понижување, игнорирањето и неоправданите критики може да бидат знаци на мобинг на работното место. Како да препознаете малтретирање на работа?

Постојаното критикување, понижувањето пред колегите, намерното сокривање информации или исклучувањето од работниот колектив може да бидат знаци на мобинг на работното место. Малтретирањето на работа не мора секогаш да вклучува отворени навреди и конфликти, туку може да се манифестира и преку однесувања што се повторуваат и постепено го нарушуваат достоинството на вработениот, неговиот професионален статус и условите за работа.

Сепак, не секоја непријатна ситуација, критика од претпоставениот или несогласување со колегите автоматски претставува мобинг. Важно е да се препознае образецот на однесување, да се разберат сопствените права и да се знае кому да му се обратите доколку постои сомнеж дека сте изложени на малтретирање.

Што е мобинг на работното место?

Мобингот е форма на малтретирање на работното место што, според законот, подразбира однесување кое се повторува и со кое се повредуваат достоинството, угледот, личниот или професионалниот интегритет, здравјето или положбата на вработениот.

Таквото однесување може да предизвика страв, да создаде понижувачка или навредлива работна средина, да ги влоши условите за работа или да доведе до изолирање на вработениот.

Малтретирањето може да го спроведува претпоставен, но и колега или група вработени. Затоа, мобингот не е исклучиво проблем во односот меѓу шефот и работникот, туку може да се појави и меѓу колеги на исто хиерархиско ниво.

Особено важно е да се обрне внимание на однесувањата што се повторуваат, го ставаат вработениот во неповолна положба, го нарушуваат неговиот професионален углед или создаваат атмосфера во која се чувствува непожелно и загрозено.

Како да препознаете мобинг на работното место?

Мобингот може да има различни облици, а некои од нив на прв поглед може да изгледаат како вообичаени проблеми во комуникацијата. Меѓутоа, кога одредени однесувања се повторуваат и се насочени кон понижување, изолирање или нарушување на положбата на вработениот, важно е да се обрне внимание на нивната природа и последиците.

1. Постојано понижување и навредување

Ако претпоставен или колега редовно му вика на вработениот, го навредува, ги исмева неговите способности или го понижува пред други луѓе, таквото однесување може да биде еден од знаците на малтретирање на работното место.

Особено е значајно кога критиките не се однесуваат на конкретна задача или резултат од работата, туку стануваат средство за омаловажување на личноста на вработениот.

2. Намерно исклучување од колективот

Игнорирањето на вработениот, избегнувањето комуникација, исклучувањето од важни разговори и состаноци или недавањето информации неопходни за извршување на работата може да укажуваат на нарушени професионални односи.

Ако поради таквото постапување вработениот не може правилно да ги извршува своите задачи, а потоа неоправдано е критикуван поради тоа, важно е да ги забележи околностите и зачестеноста на ваквите ситуации.

3. Неоправдани критики и омаловажување на работата

Грешките и забелешките се дел од секоја работа. Но, нешто сосема друго е кога резултатите на еден вработен систематски се омаловажуваат, кога неговиот труд се игнорира или кога кон него се применуваат очигледно поинакви критериуми отколку кон другите членови на тимот.

Во одредени околности, и ваквото постапување може да биде дел од образец на малтретирање.

4. Доделување понижувачки или несоодветни задачи

Сомнеж може да предизвикаат ситуации во кои на вработениот, без оправдана причина, му се доделуваат задачи што се значително под неговите квалификации, му се оневозможува да ги извршува вообичаените работни обврски или му се поставуваат несоодветни рокови.

Сепак, распределбата на работните задачи и нивната промена сами по себе не значат дека станува збор за мобинг. Важно е дали за таквите одлуки постојат оправдани причини и дали тие се дел од поширок образец на несоодветно постапување.

5. Закани и создавање непријателска атмосфера

Повторуваните закани, заплашувањето, притисоците вработениот сам да го напушти работното место или однесувањето со кое намерно се создава чувство на несигурност може да бидат сериозна причина за барање заштита.

Вработените не треба да ги игнорираат ситуациите во кои се чувствуваат загрозено или во кои постојано се изложени на притисок и понижување што им го отежнува извршувањето на работата.

6. Ширење гласини и нарушување на приватноста

Озборувањето, навредувањето, откривањето приватни информации и коментирањето на личните околности на вработениот може да го нарушат неговото достоинство и односите со колегите.

Дали одредено однесување правно претставува мобинг зависи од конкретните околности, неговата зачестеност и последиците.

Дали секоја критика од шефот е мобинг?

Не. Ова е една од најважните разлики што вработените треба да ја разберат.

Работодавачот има право да ја организира работата, да ги контролира резултатите, да бара почитување на работните обврски и да укажува на грешки. Оправданата критика, барањето задачата да биде завршена во договорениот рок или законската одлука за работните обврски не претставуваат автоматски малтретирање на работното место.

Мобингот се проценува врз основа на конкретните околности, вклучувајќи ја природата на однесувањето, неговото повторување и последиците за вработениот.

Затоа, важно е да се направи разлика меѓу професионалното несогласување и легитимното управување со работата, од една страна, и однесувањето што ја повредува човечката достоинственост, професионалниот интегритет или положбата на вработениот, од друга страна.

Што да направите ако се сомневате дека трпите мобинг?

Ако сметате дека сте изложени на малтретирање на работното место, важно е да не ја игнорирате ситуацијата и, колку што е можно, да ја зачувате документацијата што може да помогне во нејзиното разјаснување.

Корисно е да:

• водите евиденција за настаните, датумите, местото и лицата што присуствувале;
• ги зачувате електронските пораки, пораките, писмените налози и другите релевантни документи;
• ги забележите имињата на потенцијалните сведоци;
• побарате информации од синдикатот, правник или надлежна институција;
• ја проверите постапката за заштита од малтретирање што важи кај вашиот работодавач.

Документацијата може да биде важна за утврдување на образецот на однесување и за евентуална постапка за заштита. Важно е доказите да се собираат на законски начин и доверливите податоци да не се откриваат на начин што би можел да ги загрози правата на други лица.

Зошто е важно мобингот да не остане непријавен?

Долготрајното понижување, изолирањето и притисокот може да ги нарушат односите на работното место, да го отежнат извршувањето на работата и да влијаат врз чувството на сигурност кај вработениот.

Затоа, сомнежот за малтретирање не треба да се игнорира. Важно е ситуацијата да се процени врз основа на фактите и навреме да се побара соодветна заштита.

Препознавањето на мобингот е првиот чекор кон решавање на проблемот. Познавањето на законските права, чувањето релевантна документација и обраќањето до надлежните институции може да му помогнат на вработениот да утврди кои можности за заштита му се на располагање.

Ниту еден вработен не треба да биде изложен на понижување и малтретирање. Сепак, за правилно решавање на проблемот, важно е да се разликуваат непријатните ситуации и професионалните несогласувања од однесувањето што ги исполнува законските услови за мобинг.

Извор: Bizportal.rs