ЕУ подготвува нови правила за заштита на работниците: Стресот од „прегорување“ станува проблем за безбедноста на работното место

Европскиот парламент подготвува основа за нови правила според кои работниците низ ЕУ треба да бидат подобро заштитени од стрес, синдром на прегорување (burnout), вознемирување и други психосоцијални ризици на работното место.

Засега не станува збор за закон што веќе стапил на сила, туку за барање од Европскиот парламент до Европската комисија да подготви законски предлог што би вовел посилна заштита на работниците на ниво на целата Унија.

Европратениците бараат новите правила да ги обврзат работодавачите редовно да ги проценуваат психосоцијалните ризици и да преземаат конкретни мерки за нивно намалување. Комитетот за вработување и социјални прашања (EMPL) на Европскиот парламент веќе ги усвои препораките за новиот закон, со кој ќе се воспостават минимални стандарди за спречување, елиминирање или намалување на овие ризици.

Меѓу ризиците што би ги опфатиле новите правила се прекумерното работно оптоварување, високиот интензитет на работа, стресот, синдромот на прегорување, како и насилството, вознемирувањето, мобингот и дискриминацијата. Според Меѓународната организација на трудот (МОТ), повеќе од 840.000 луѓе годишно умираат од здравствени проблеми поврзани со психосоцијални ризици на работното место.

Задолжителна проценка на ризикот

Според предлогот, работодавачите ќе мора редовно да ги проценуваат психосоцијалните ризици на работното место и, кога е потребно, да усвојуваат акциски планови со конкретни мерки.

Ова ќе важи и при големи промени во организацијата на работата. Воведувањето на работата од далечина, автоматизираното донесување одлуки или системите за автоматизиран надзор ќе мора претходно да бидат проценети од аспект на психосоцијалните ризици, во соработка со вработените и нивните претставници.

Посебно внимание се посветува на алгоритамските системи и вештачката интелигенција. Европратениците сакаат да спречат ваквите системи дополнително да ги преоптоваруваат или постојано да ги надгледуваат работниците, поради што се бара задолжително обезбедување човечки надзор.

Парламентот исто така повтори дека работниците мора да имаат гарантирано „право на исклучување“, односно право да не бидат достапни за работни обврски надвор од нивното работно време.

Насилство и вознемирување на работното место

Од работодавачите ќе се очекува да воведат јасни политики што го дефинираат и строго го забрануваат насилството, вознемирувањето, малтретирањето и дискриминацијата што ги загрозуваат достоинството или физичкото и менталното здравје на вработените.

Исто така, се предлагаат мерки за рано откривање на проблемите, како и протоколи за спречување насилство од трети лица, како што се клиенти, корисници на услуги или други лица со кои работниците доаѓаат во контакт за време на работата.

Полесно враќање на работа по боледување

Новите правила треба да ги заштитат и вработените кои морале да отсуствуваат од работа поради здравствени проблеми предизвикани од психосоцијални ризици.

Парламентот препорачува таквите работници да имаат право на поддржано, постепено и одржливо враќање на работното место, преку индивидуални планови што би можеле да предвидат привремена промена во работното време, организацијата на работата, работните задачи или обемот на работа.

Дополнително, се предлага правило според кое, кога вработениот ќе докаже дека претрпел здравствена штета поради изложеност на психосоцијални ризици на работа, ќе се претпоставува дека штетата е поврзана со условите за работа — освен ако работодавачот не докаже поинаку.

„Ова не е само здравствено, туку и економско прашање“

Известувачката од Европскиот парламент, Естел Сеулеманс (С&Д, Белгија), оцени дека овој извештај е важен чекор во борбата против проблемите што стануваат сè поизразени низ цела Европа.

„Овој извештај е чекор напред бидејќи бара од Европската комисија законски предлог за решавање на проблемите со прегорувањето на работното место, депресијата, стресот и вознемирувањето“, изјави Сеулеманс.

Таа предупреди дека овие проблеми се дополнително влошени од зголемената употреба на дигитални технологии и вештачка интелигенција.

„Решението за овие структурни проблеми поврзани со работата не е само обврска за заштита на здравјето, туку и сериозно економско прашање“, рече таа, посочувајќи ги проценките дека депресијата поврзана со работата ја чини економијата на ЕУ околу 100 милијарди евра годишно.

Кои се следните чекори?

Комитетот за вработување и социјални прашања (EMPL) го усвои барањето за законодавна иницијатива со 41 глас „за“, 12 „против“ и 4 „воздржани“. Предлогот треба да се најде на гласање на пленарната седница на Европскиот парламент во октомври 2026 година.

Доколку Парламентот ја изгласа иницијативата, Европската комисија ќе има рок од три месеци да одговори — односно да ги информира европратениците какви чекори планира да преземе или да објасни зошто одбива да предложи закон во согласност со барањето.

Извор: Еуправозато